Retina Ven Tıkanıklığı Hastalarının Etkilenmiş Gözleri, Diğer Gözleri ve Sağlıklı Kontroller Arasında Optik Koherens Tomografik Anjiyografik Bulguların Karşılaştırılması

Abstract

Amaç: Retinal ven tıkanıklığı tanısı alan hastaların etkilenmiş gözleri ve diğer gözlerinde retina ve optik diskin mikrovasküler özelliklerinin Optik Koherens Tomografi Anjiyografi (OKTA) kullanarak ölçülmesi ve sonuçların yaş ve cinsiyete uygun sağlıklı bireylerle karşılaştırılması amaçlanmaktadır. Gereç-Yöntem: Ocak 2019-Ocak 2025 tarihleri arasında Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Göz Hastalıkları Kliniği'ne başvuran tek taraflı retinal ven tıkanıklığı tanılı hastalar çalışmaya dahil edildi. Dahil edilme kriterlerini karşılayan 80 hastanın 160 gözü ve 80 sağlıklı kontrolün 80 gözü değerlendirildi. Tüm katılımcılar için Optik Koherens Tomografisi (OKT) ile santral makula kalınlığı (SMK), subfoveal koroid kalınlığı ve retina sinir lifi tabakası (RSLT) kalınlığı ölçüldü. OKTA görüntülemeleri yüzeyel kapiller pleksus (YKP), derin kapiller pleksus (DKP) ve radyal peripapiller kapiller pleksus'tan (RPKP ) elde edildi. YKP ve DKP için foveal avasküler zon (FAZ) alanı , FAZ çevresi, FAZ sirkülaritesi, foveal, parafoveal vasküler dansite (VD) ve RPKP VD verileri OKTA cihaz yazılımıyla elde edilmiştir. ImageJ yazılımı kullanılarak YKP ve DKP için vasküler alan dansitesi (VAD), vasküler uzunluk dansitesi (VUD), damar çapı indeksi (DÇİ), vasküler tortuosite indeksi (VTİ) ve makuler fraktal boyut (FB) değerlerleri hesaplanmıştır. AngioTool yazılımı kullanılarak ortalama lakünarite verileri elde edilmiştir. Elde edilen tüm veriler gruplar arasında karşılaştırılmıştır. Verilerin analizinde SPSS v27 kullanılmış ve istatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: RVT'den etkilenmiş gözlerde YKP düzeyinde, FAZ çevresi, diğer gözlere kıyasla anlamlı düzeyde genişlemiştir (p=0,039). DKP seviyesinde ise FAZ alanı ve çevresi belirgin şekilde artarken, FAZ sirkülaritesinde azalma gözlenmiştir (sırasıyla p=0,003, p<0,001, p=0,006). YKP seviyesinde, parafoveal üst, alt ve temporal kadran VD değerleri etkilenmiş gözlerde diğer gözlere kıyasla anlamlı olarak düşük bulunmuştur (sırasıyla p<0,001, p=0,006, p<0,001.) DKP seviyesinde ise üst, nazal, alt ve temporal kadran parafoveal VD değerleri anlamlı olarak düşük bulunmuştur (sırasıyla p<0,001, p=0,001, p=0,001, p=0,002.) Diğer gözler ile kontrol grubu karşılaştırıldığında, diğer gözlerde YKP parafoveal nazal, alt ve temporal kadran VD değerleri kontrol gözlerine kıyasla daha düşük tespit edilmiştir (sırasıyla p=0,003, p=0,004, p=0,006.) DKP seviyesinde ise parafoveal üst, nazal, alt ve temporal kadranlarda parafoveal VD değerleri diğer gözlerde kontrol gözlerine kıyasla anlamlı olarak düşük tespit edilmiştir (sırasıyla p=0,031, p<0,001, p=0,001, p=0,001). RPKP üst, alt, temporal ve ortalama peripapiller VD değerleri etkilenmiş gözlerde diğer gözlere kıyasla anlamlı düşük bulunmuştur (sırasıyla p<0,001, p<0,001, p=0,03, p<0,001). Diğer gözler ve kontrol grubu arasında yalnızca nazal kadran peripapiller VD değeri diğer gözlerde kontrol gözlerine kıyasla anlamlı olarak düşük bulunmuştur (p=0,012). RVT'den etkilenmiş gözlerde VAD, VUD ve FB değerleri YKP ve DKP seviyesinde diğer gözlere kıyasla anlamlı olarak daha düşük izlenmiştir (sırasıyla p<0,001, p<0,001, p<0,001). DÇİ, VTİ ve lakünarite değerleri ise daha yüksek izlenmiştir (sırasıyla YKP p<0,001, p=0,039, p=0,003 ve DKP p<0,001, p=0,002, p<0,001). Diğer gözler ve kontrol grubu kıyaslamasında diğer gözlerde VAD ve VUD değerleri DKP seviyesinde kontrol gözlerine kıyasla anlamlı olarak düşük saptanmıştır (p=0,001, p<0,001). VTİ değeri ise YKP düzeyinde diğer gözlerde kontrol gözlerine kıyasla anlamlı yüksek tespit edilmiştir (p=0,021). FB değeri YKP ve DKP seviyesinde diğer gözlerde kontrol gözlerine kıyasla anlamlı olarak daha düşük izlenmiştir (sırasıyla p=0,007, p=0,032). Lakünarite değeri YKP ve DKP seviyesinde diğer gözlerde kontrol gözlerine kıyasla anlamlı olarak daha yüksek izlenmiştir (p=0,031, p=0,006). Retinal ven tıkanıklığı tanısı alan hastalardan SRVT grubunda YKP seviyesinde parafoveal nazal ve temporal kadran VD değerleri RVDT grubuna kıyasla anlamlı düşük tespit edilmiştir (sırasıyla p=0,002, p=0,006). RPKP nazal, temporal ve ortalama VD değerleri SRVT grubunda RVDT grubuna kıyasla anlamlı düşük izlenmiştir (sırasıyla p=0,008, p=0,009, p=0,034). SRVT grubunda YKP seviyesinde VAD değeri RVDT grubuna kıyasla anlamlı düşük tespit edilmiştir (p=0,047). DKP seviyesinde VAD ve VUD değerleri SRVT grubunda RVDT grubuna kıyasla anlamlı düşük tespit edilmiştir (sırasıyla p=0,002, p=0,044). Tartışma ve Sonuç: RVT, retina mikrovasküler mimarisinde belirgin değişikliklere yol açmaktadır. FAZ genişlemesi ve sirkülaritenin azalması, iskemik süreçlerin varlığını desteklemektedir. Parafoveal vasküler dansitenin azalması retinal perfüzyon kaybına işaret ederken, foveal dansitenin korunması kompansatuvar mekanizmalarla açıklanabilir. Fraktal boyutun azalması ve lakünaritenin artışı, damar ağındaki düzensizliğin ve perfüzyon kaybının objektif göstergeleridir. Bulgularımız, OKTA parametrelerinin RVT hastalarının değerlendirilmesinde biyomarker olarak kullanılabileceğini göstermektedir. RVT hastalarının yalnızca etkilenmiş gözleri değil, diğer gözleri de mikrovasküler değişiklikler açısından detaylı olarak değerlendirilmelidir. Daha geniş örneklem gruplarında uzun dönem takip çalışmaları ile sonuçların doğrulanması önerilmektedir. Anahtar Sözcükler: Retinal ven tıkanıklığı, retinal mikrovasküler yapı, Optik Koherens Tomografi Anjiyografi, yüzeyel kapiller pleksus, derin kapiller pleksus

Purpose: The aim of this study is to measure the microvascular properties of the retina and optic disc in fellow and affected eyes of patients with retinal vein occlusion using Optical Coherence Tomography Angiography and to compare the results with age and gender matched healthy subjects. Patients and Methods: Patients with unilateral retinal vein occlusion admitted to Ondokuz Mayıs University Faculty of Medicine Hospital Ophthalmology Clinic between January 2019 and January 2025 were included in the study. A total of 160 eyes of 80 patients and 80 eyes of 80 healthy controls who met the inclusion criteria were evaluated. Central macular thickness (CMT), subfoveal choroidal thickness and retinal nerve fiber layer (RNFL) thickness were measured by Optical Coherence Tomography (OCT) for all participants. OCTA images were obtained from superficial capillary plexus (SCP), deep capillary plexus (DCP) and radial peripapillary capillary plexus (RPCP). Foveal avascular zone (FAZ) area, FAZ perimeter, FAZ circularity, foveal, parafoveal vascular density (VD) and RPCP VD data for the SCP and DCP were obtained using OCTA software. Vascular area density (VAD), vascular length density (VUD), vascular diamater index (VDI), vascular tortuosity index (VTI), macular fractal dimension (FD) values were calculated for SCP and DCP using ImageJ software. Mean lacunarity data were obtained using AngioTool software. All data obtained were compared between the groups. SPSS v27 was used to analyze the data and statistical significance level was accepted as p<0.05. Results: In eyes affected by retinal vein occlusion (RVO), the FAZ perimeter at the SCP level was significantly enlarged compared to the fellow eyes (p=0.039). At the DCP level, both FAZ area and perimeter showed a significant increase, while FAZ circularity decreased (p=0.003, p<0.001, p=0.006). At the SCP level, the parafoveal VD values in the superior, inferior, and temporal quadrants were significantly lower in the affected eyes compared to the fellow eyes (p<0.001, p=0.006, p<0.001). At the DCP level, the parafoveal VD values in the superior, nasal, inferior, and temporal quadrants were significantly reduced (p<0.001, p=0.001, p=0.001, p=0.002). When the fellow eyes were compared to the control group, the parafoveal VD values at the SCP level in the nasal, inferior, and temporal quadrants were lower in the fellow eyes than in the control eyes (p=0.003, p=0.004, p=0.006). At the DCP level, the parafoveal VD values in the superior, nasal, inferior, and temporal quadrants were significantly lower in the fellow eyes compared to the control eyes (p=0.031, p<0.001, p=0.001, p=0.001). The peripapillary VD values in the superior, inferior, temporal quadrants and the overall peripapillary region were significantly lower in the affected eyes compared to the fellow eyes (p<0.001, p<0.001, p=0.03, p<0.001). When comparing fellow eyes with the control group, only the peripapillary VD in the nasal quadrant was significantly lower in the fellow eyes than in the control eyes (p=0.012). In eyes affected by RVO, VAD, VUD, and FD values at both the SCP and DCP levels were significantly lower compared to the fellow eyes (p<0.001, p<0.001, p<0.001), while VDİ, VTİ and lacunarity values were significantly higher (SCP: p<0,001, p=0.039, p=0.003; DCP: p<0,001, p=0.002, p<0.001). In the comparison between fellow eyes and the control group, VAD and VUD values at the DCP level were significantly lower in the fellow eyes compared to the control eyes (p=0.001, p<0.001). The VTI value at the SCP level was significantly higher in the fellow eyes compared to the control eyes (p=0.021). The FD value was significantly lower at both the SCP and DCP levels in the fellow eyes compared to the control eyes (p=0.007, p=0.032). Lacunarity values at both the SCP and DCP levels were significantly higher in the fellow eyes compared to the control eyes (p=0.031, p=0.006). Among the patients diagnosed with retinal vein occlusion, parafoveal nasal and temporal quadrant VD values were significantly lower in the CRVO group compared to the BRVO group (p=0.002, p=0.006). RPCP nasal, temporal and mean VD values were significantly lower in the CRVO group compared to the BRVO group (p=0.008, p=0.009, p=0.034). In the CRVO group, VAD at the level of the FD was significantly lower than in the BRVO group (p=0.047). VAD and VUD values at the level of DCP were significantly lower in the CRVO group compared to the BRVO group (p=0.002, p=0.044). Discussion and Conclusion: RVO induces significant alterations in the retinal microvascular architecture. FAZ enlargement and decreased circularity support the presence of ischemic processes. The reduction in parafoveal vascular density suggests retinal perfusion loss, whereas the preservation of foveal density may be attributed to compensatory mechanisms. The decrease in fractal dimension and the increase in lacunarity serve as objective indicators of vascular network irregularities and perfusion deficits. Our findings suggest that OCTA parameters may serve as valuable biomarkers in the assessment of RVO patients. Not only the affected eye but also the fellow eye should be thoroughly evaluated for microvascular changes in RVO patients. Further longitudinal studies with larger sample sizes are recommended to validate these findings. Keywords: Retinal vein occlusion, retinal microvascular structure, Optical Coherence Tomography Angiography, superficial capillary plexus, deep capillary plexus