Navlun Sözleşmesinde Taşıyanın Sorumluluğu

Abstract

Deniz Ticareti Hukuku'nda en önemli hususlardan biri taşıyanın sorumluluğunun belirlenmesidir. Zira deniz yolu ile yük taşıma işini gerçekleştiren kişi taşıyandır. Uygulamada da deniz ticareti alanında uyuşmazlıkların çok büyük bir bölümü taşıyanın sorumluluğunu doğurmaktadır. Dolayısıyla taşıyanın sorumluluğunu belirlemek ve sınırlarını çizmek uygulama açısından da hayati öneme sahiptir. Türk Ticaret Kanunu'nun beşinci kitabını oluşturan Deniz Ticareti Hukuku kısmında taşıyanın sorumluluğuna önem verilmiştir. Zira bu konu Taşıyanın Sorumluluğu ve Hakları başlığı altında özel olarak düzenlenmiştir. Ancak taşıyanın sorumluluğu hakkında Türk Ticaret Kanunu'nda bulunan hükümler bunlardan ibaret değildir. Türk Ticaret Kanunu'nda bazı başka hükümlerin içerisinde de taşıyanın sorumluluğuna ait hususlara rastlamak da mümkündür. Taşıyanın sorumluluğunun belirlenmesi, deniz yolu ile taşıma işlerinin uluslararası niteliğe sahip olmasından dolayı, birçok ülkeyi ilgilendirmektedir. Zaten bu sebepten dolayı taşıyanın sorumluluğu birçok konvansiyonda düzenlenmiştir. Bu konvansiyonların amacı ise bu konu hakkında yeknesak kurallar ortaya çıkarmaktır. Zira günümüze kadar taşıyanın sorumluluğu hakkında dört önemli konvansiyon oluşturulmuştur. İşte taşıyanın sorumluluğu ancak bu ulusal ve uluslararası düzenlemeler birlikte değerlendirildiği zaman tam olarak anlaşılabilir. Bu düzenlemelerin hepsi genel olarak aynı çerçeve etrafında şekillenmektedirler. Ancak gelişen teknoloji ve ekonomik hayatın yeni ihtiyaçları çerçevesinde birbirlerinden ayrılmaktadırlar. Ayrıca bu düzenlemeler taşıyan ya da taşıtanın lehine veya denizci ya da denizci olmayan devletler lehine düzenlenmelerine göre de farklılıklar içermektedirler. Günümüzde taşıyanın sorumluluğu hakkında denilebilir ki ulusal kaynaklar neredeyse tamamen uluslararası konvansiyonlar nezdinde şekillenerek oluşturulmuştur. Taşıyanın sorumluluğu hakkında ortaya koyulan her uluslararası konvansiyona tüm devletler taraf değildir. Zira bazı konvansiyonlar birçok devlet tarafından kabul edilirken bazılarını kabul eden devlet sayısı ise azdır. Ancak kabul edilip edilmemekten bağımsız olarak neredeyse her devletin mevzuatında bu konvansiyonların her birinden bazı hükümler bulunmaktadır. Ayrıca bu alanda ortaya çıkan konvansiyonların hepsi halen yürürlüktedir. Dolayısıyla taşıyanın sorumluluğunun bunlardan bağımsız olarak ele alınması mümkün değildir. Anahtar Kelimeler: Navlun sözleşmesi, taşıyanın sorumluluğu, Lahey Kuralları, Hamburg Kuralları, Rotterdam Kuralları.

The most important issue in Maritime Trade Law is the determination of the liability of the carrier. Because the person carrying the goods by sea is the carrier. In practice, a large part of the disputes bear the liability of the carrier. Therefore, it is also vital for the practice to determine the liability of the carrier and draw its boundaries. In Maritime Trade Law, which is the fifth book of the Turkish Commercial Code, special importance has been given to the carrier's liability. This issue is specially regulated under the title Carrier's Liability and Rights. However, the regulations of the carrier's liability on the Turkish Commercial Code are not limited to these provisions. Its possible to find articles pertaining the liability of the carrier in some other provisions of the Turkish Commercial Code. The determination of the carrier's liability concerns many countries due to the international nature of the maritime transport. Because of this reason, the liability of the carrier is regulated in many conventions. The purpose of these conventions is to form uniform rules on this subject. Four important conventions have been established about the liability of the carrier until today. The liability of the carrier is fully understandable only when these national and international regulations are evaluated together. All of these regulations are generally shaped around the same frame. However, they are separated from each other under the new needs of developing technology and economic life. They also have differences on the reason they are regulated, according to the favor of the carrier or the shipper, or to the favor of the maritime or non-maritime countries. Today it can be said about the liability of the carrier that the national regulations are shaped almost entirely at the form of the international conventions. Not all countries accept every international convention laid down about the liability of the carrier. Because some conventions are accepted by many countries while the number of countries accepting some are not that much. However, regardless of whether or not they are accepted, almost every country's legislation contains provisions from each of these conventions. In addition, all the conventions regulated in this area are still in force. It is therefore not possible to take account of the liablity of the carrier independently. Key Words: Carriage of goods by sea, carrier's liability, Hauge Rules, Hamburg Rules, Rotterdam Rules.