Pestisitler ve Sessiz Tehlike: Hayvan ve İnsan Sağlığı için Potansiyel Risk

Abstract

Pestisitler tarımsal mücadele, veteriner hekimlik ve halk sağlığı alanında zararlılara karşı en sık kullanılan kimyasal maddelerdir. Pestisitler haşere mücadelesinde, ürün verimliliğinin artmasında ve vektör kaynaklı hastalıkların önlenmesinde önemli rol oynar. Bununla birlikte aşırı ve bilinçsiz pestisit kullanımı hem doğrudan hem de hedef dışı maruziyetle dolaylı olarak hayvan ve insan sağlığı üzerinde toksik etkilere ve ölüme yol açabilir. Pestisitlere maruziyet başlıca sindirim, solunum ve deri yoluyla gerçekleşmekte olup, bu maruziyetin sonucunda akut ve kronik toksisite gelişebilmektedir. Özellikle kanserojen, nörotoksik, teratojenik, immünotoksik ve üreme sistemine zarar verici etkileri olduğu bilinmektedir. Bu bozukluklar tedavi edilmezse ölümcül olabilir ve canlının yaşam kalitesini bozabilir. Hayvan, insan, deney hayvanları ve epidemiyolojik veriler pestisit ve bunların kalıntılarının et, süt, yumurta gibi hayvansal ürünlerde ve insan/hayvanlarda kan, idrar ve dışkı gibi biyolojik örneklerde bulunduğunu göstermiştir. Pestisitlerden kaynaklı potansiyel risklerden korunması için tarımda entegre haşere yönetimi ve iyi tarım uygulamalarının yaygınlaştırılması desteklenebilir. Bitkisel kökenli insektisitler, agrohomeopati ve biyopestisitler vb. doğal mücadele yöntemlerinin kullanılması, kalıntı izleme çalışmalarının ve kontrollerinin düzenli yapılması faydalı olabilir. İnsan- hayvan-çevre sağlığı bir bütün olarak ele alınmalı, ilgili tüm meslek grupları konuya Tek Sağlık bilinciyle yaklaşmalıdır.