İki Kere Özel (2ö) Öğrencilerle İlgili Farkındalık Eğitim Programının Etkililiği

Abstract

İki kere özel kavramı bireylerin üstün zeka/yetenek ile birlikte en az bir alanda güçlük/bozukluk ya da engel durumuna sahip olmasıdır. Kavramın içinde bulundurduğu çelişki, iki kere özel öğrencilerin varlığının kabul edilmesi, tanınması ve uygun eğitim desteğinin verilmesi noktasında pek çok problemi beraberinde getirmektedir. Bu noktada öğretmenler kilit bir role sahiptir ancak Türkiye'de oldukça yeni olan bu konuya ilişkin öğretmenlerin bilgi, beceri ve farkındalığı sınırlıdır. Bu nedenle konunun merkezinde bulunan özel eğitim öğretmenleri ve öğretmen adayları başta olmak üzere tüm eğitim çalışanlarına farkındalık eğitimleri verilmelidir. Buradan hareketle araştırmanın amacı; iki kere özel öğrencilerle ilgili özel eğitim öğretmen adaylarına yönelik hazırlanan farkındalık eğitim programının etkililiğini ortaya koymaktır. Bu doğrultuda; 'Özel yetenek nedir?', 'İki kere özel kavramı nedir?', 'İki kere özel öğrencilerin genel özellikleri nelerdir?', 'İki kere özel öğrencilerin sosyo-duygusal ve eğitim ihtiyaçları nelerdir?', 'Özel yetenek ve ÖÖG/ DEHB/ OSB kesişimi nedir ?' sorularını kapsayan 'İki Kere Özel Farkındalık Eğitim Programı' geliştirilmiş ve etkililiği analiz edilmiştir. Araştırmada ön-test son-test kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini Ondokuz Mayıs Üniversitesi Özel Eğitim Öğretmenliği Bölümü öğrencileri arasından seçkisiz atama yöntemi ile belirlenen 50 öğretmen adayı (deney grubu 25; kontrol grubu 25) oluşturmaktadır. Deney grubuna geliştirilen farkındalık eğitim programı uygulanmıştır. Veri toplama aracı olarak 'İki Kere Özel Başarı Testi' geliştirilerek her iki gruba ön-test ve son-test olarak uygulanmıştır. Programı değerlendirmek amacıyla deney grubuna 'Program Değerlendirme Ölçeği' uygulanmış ve programa ilişkin katılımcı görüşleri alınarak desteklenmiştir. Verilerin analizinde parametrik testlerden t-testi kullanılmıştır. Buna göre; deney grubu ön-test ve son-test puanları arasında anlamlı farklılık (t=-5.216, p<.05) bulunurken; kontrol grubunda (t=-.238, p>.05) bulunmamıştır. Bu doğrultuda iki kere özel öğrencilerle ilgili hazırlanan eğitim programının özel eğitim öğretmen adaylarının bilgi ve farkındalığının artmasında etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Program değerlendirme ölçeği ve görüş formu verileri bu sonucu desteklemektedir.

The concept of twice-exceptional is used to define individuals having at least one disability, disorder or difficulty along with giftedness or talent. The paradoxical combination of concept causes many problems as accepting, understanding twice exceptional students and providing appropriate education. Herein, teachers have a key role, but their knowledge, skills and awareness of this relatively new field in Turkey are limited. Therefore, awareness trainings should be provided to all education professionals, particularly special education teachers and pre-service teachers. Accordingly, the aim of the study is to analyze effectiveness of awareness training program developed for pre-service special education teachers regarding twice-exceptional students. In this respect, 'Twice Exceptional Awareness Training' including the questions: 'What is giftedness/talent?', 'How to define the concept of twice exceptional?', 'What are main characteristics of twice exceptionals?', 'What are socio-emotional and educational needs of them?', 'What is intersection of giftedness/talent and SLD/ADHD/ASD?' was developed and analyzed. A quasi-experimental design with pre-test post-test control group was used. The sample of the study consists of 50 pre-service teachers; 25 for experimental and 25 for control group randomly selected within Ondokuz Mayıs University Special Education Teaching Department. The program was applied to experimental group. To collect data, 'Twice Exceptional Achievement Test' was developed and conducted to both groups as pre-test and post-test. Furthermore, 'Program Assessment Scale' was applied after training and participant opinions on program were taken. The t-test, one of parametric tests, was used for analysis. Accordingly, there was a significant difference between pre-test and post-test scores of experimental group (t=-5.216, p<.05), but not in control group (t=-.238, p>.05). Consequently, it was concluded that the training program was effective in increasing knowledge and awareness of pre-service special education teachers. Program assessment scale and participants' opinions confirmed this conclusion.