1908 İhtilali'ni Başarıya Götüren Suikast: Şemsi Paşa'nın Katli

Abstract

İttihad ve Terakki Cemiyeti’nin, Balkanlarda çete takibinde bulunarak komitacılığı yakından öğrenen Osmanlı subaylarını Cemiyet’e dâhil etmeleri, Sultan Abdülhamid’e karşı muhalefeti farklı bir boyuta taşımıştı. İkinci Abdülhamid’in iktidarını “istibdat” olarak adlandıran bu subaylar muhalefetin işe yaramadığını düşünerek, meşrutiyet idaresini yeniden ilan ettirebilmek için askeri birliklerle beraber devlete alenen isyan etmek gerektiğini düşünmekteydiler. 1908 senesinde bu suretle bazı subaylar dağa çıkmışlardı. Padişah bu isyana karşı en güvendiği askeri olan Şemsi Paşa’yı durumu kontrol altına alarak asayişi sağlaması için görevlendirmişti. Ancak Şemsi Paşa’nın İttihadçı bir subay tarafından Manastır’da suikast sonucu öldürülmesi padişahın en büyük dayanaklarından birini ortadan kaldırmıştı. Sonrasında gelişen hadiselerle beraber Rumeli’de kontrolün tam olarak sağlanamaması sonucunda 24 Temmuz 1908’de meşrutiyet yeniden ilan edilmiştir. Bu çalışmanın konusu, 1908 İhtilal’i vetiresinde Şemsi Paşa’nın rolü, akıbeti ve bu akıbetin ihtilal sürecine etkilerinin değerlendirilmesidir.