Bazı Yaprak Lahana (Brassica Oleraceae Var. Acephala L.) Tiplerinin Büyüme, Gelişme, Verimlilik Durumları ile Tohum Olgunlaşma Zamanlarının Belirlenmesi Üzerine Bir Araştırma

Abstract

Ill BAZI YAPRAK LAHANA (Brassica oleraceae var. acephala L.) TİPLERİNİN BÜYÜME* GELİŞME, VERİMLİLİK DURUMLARI İLE TOHUM OLGUNLAŞMA ZAMANLARININ BELİRLENMESİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA ÖZET Bu araştırma 2002-2003 yıllan arasında yürütülmüştür.Bu araştırmanın amacı, Karadeniz BÖlgesi'nden toplanan bazı yaprak lahana tiplerinin fenolojik ve morfolojik özelliklerini incelemek, verimlilik durumlarını saptamak ve yaprak lahana tohumlarının olgunlaşma zamanlarını belirleyerek tohumda canlılığın en yüksek seviyeye ulaştığı hasat dönemini belirlemek olarak özetlenebilir. Araştırma sonuçlarına göre bölgenin farklı eko-coğrafik bölgelerinden toplanılan yaprak lahana tiplerinin morfolojik özellikleri bakımından belirgin olarak farklılık gösterdikleri belirlenmiştir. 55 TE 07 ve 52 PE 09 nolu genotiplerinin yaprak boyutlarının diğer tiplerden daha uzun, geniş ve yaprak ayalarının daha büyük oldukları saptanmıştır. Yaprak kalınlığı yönünden yapmış olduğumuz değerlendirme de belirtilen bu genotiplerin yaprak kalınlıklarının sarmalık tüketim için daha uygun oldukları saptanmıştır. Efkencilik yönünden ise tipler arasında farklılık bulunmamışta. Yaprak verimi yönünden yapılan değerlendirmede ise 52 PE 09 nolu tipin en yüksek (100.8 g/bitki), 55 TK 09 nolu tipin ise en düşük (67.6 g/bitki) verim değerine sahip olduğu belirlenmiştir. Tohum olgunlaşmasının türe veya çeşide has karakterizasyonu, tohum üreticileri için çok önemlidir. Tam çiçeklenmeden itibaren 75. gün' e kadar 3 'er gün aralıklarla alman bakla örneklerinde yapılan incelemeler sonucunda; yaprak lahanada tohumun gelişmesinin 7 safha/ da oluştuğu belirlenmiştir. Embriyonun 2. safhada (çiçeklenmeden 11-21 gün sonra) meydana geldiği saptanmıştır. Tohum gelişimi sırasında tohum canlılığı ve gücünü etkileyen faktörlerin tohum nemindeki azalma ve kuru maddedeki artışla ilgili olduğu tohum kuru ağırlık artışının en yüksek 65-70,, günler arasında olduğu ve bu dönemde tohum nem miktarının ise %9.4-13.1 oranları arasında olduğu belirlenmiştir. Samsun ekolojik koşullarında tam çiçeklenmeden itibaren 60-65.gün arasında tohum haşatının yapılabileceği önerilmiştir. Anahtar Kelimeler: Yaprak lahana, erkencilik, verim, tohum gelişimi, tohum kalitesiIV A STUDY ON THE DETERMINATION OF GROWTH, DEVELOPMENT, PRODUCTIVITY, PERIOD AND SEED QUALITY OF KALE ABSTRACT The study was coducted out during 2002-2003. The main goals of this study was to examine the phenological and morphological characters of some kale types collected from Black Sea Region and to determine the productivity of them and the time at which seeds reached at the highest viability level, thus to suggest the most suitable harvesting times for each. According to the results, Kale collected from different section of Black Sea Region were different from each other significantly in respect to their morphological characters. 55 TE 07 and 52 PE 09 were higher in leaf height, lenght and their lamina were bigger. In term of leaf thickness, it was determined that the some genotypes were more suitable for stuffet consumption. There was difference among genotypes for earliness. 52 PE 09 gave the highest yield (100.8 g/plant) and 55 TK 09 gave the lowest yield (67.6 g/plant). It was very important to determine the time at which seeds reached at the highest viability level for seed producers. Results from observations on fruits collected by three days interval during flowering and fruits forming periods revealed that kale seed development consist of seven phases,. It was determined that embryo formed in phase 2 (11-21 days after flowering). It was determined that there was a relationship between factors addecting seed vigor and viability and the decrease in seed moisture content and the increase in it's dry matter content during seed development; seed dry matter content reached at the highest level between 65-70 days and in this periods, seed moisture content was %9.4-13.1. It was concluded that harvesting for seed production should be performed 60-65 days after flowering, under Samsun ecological conditions. Key words: Kale, earliness, yield, seed development, seed quality