Türkiye Cumhuriyeti Hükümetlerinin Makroekonomik Göstergeleler Bağlamında Karşılaştırmalı Bir Analizi

Abstract

Bu tez, 1923'ten günümüze Türkiye Cumhuriyeti Hükümetlerinin makroekonomik performanslarının karşılaştırılmasını hedeflemektedir. Bu amaçla, ilk olarak hükümetler on bir farklı döneme ayrılmıştır: Öncelikle ilk hükümetleri 1923-1937 İnönü Hükümetleri (I.), 1938-1949 CHP Hükümetleri ve 1950-1959 Menderes Hükümetleri oluşturmaktadır. Daha sonra bu ayrım, 1960-1961 Gürsel (Darbe) Hükümetleri, 1962-1964 İnönü Hükümetleri (II.), 1965-1970 Demirel Hükümetleri, 1971-1980 I.Koalisyon Hükümetleri, 1981-1983 Ulusu (Darbe) Hükümeti, 1984-1991 ANAP Hükümetleri, 1992-2002 II. Koalisyon Hükümetleri ve 2003-2015 AKP Hükümetleri olarak devam etmektedir. Yapılan bu çalışmada, ilgili hükümet dönemleri oluşturulduktan sonra, hükümetlerin uyguladığı iktisat politikaları temel olarak incelenmiş ve yaşanan iktisadi ve siyasi gelişmeler tarihin akışından kopmadan aktarılmıştır. İkinci olarak, farklı hükümetlerin elde ettikleri temel iktisadi göstergeler analiz edilmiş ve karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Üçüncü olarak, 'işsizlik', 'büyüme', 'enflasyon' ve 'ihracatın ithalatı karşılama oranı' gibi verilerle işlem yapılarak; hükümetlerin 'Okun', 'Dar Çekirdek', 'Boratav', 'Keynesgil' ve 'Magic Square' başarım endeksleri oluşturulmuştur. Daha kapsamlı bir inceleme için, endekslerde belirtilen hükümetler, baz alınan yıllar içinde en uzun süre görev yapan hükümetlerin başbakan adlarıyla oluşturulmuş ve yirmi sekiz döneme ayrılmıştır. Oluşturulan makroekonomik başarım endekslerinde ulaşılan sonuçlar kendi içlerinde karşılaştırılmalı olarak incelenmiştir. Yapılan bu tez çalışmasında, beş farklı makroekonomik başarım endeksinde ulaşılan sonuçlar, genel olarak ifade etmek gerekirse Cumhuriyetin ilk dönemlerinde kurulan hükümetlerin diğer dönemlere göre daha başarılı olduğunu ve tüm endeks sıralamalarında üst sıraları oluşturduğunu göstermiştir.

This thesis aims to compare macroeconomic performances of The Governments of Republic of Turkey from 1923 to present. For this purpose, governments have been primarily divided into eleven different periods: İnönü Governments (I.) in 1923-1937, CHP Governments in 1938-1949 and Menderes Governments in 1950-1959, Gürsel (Coup) Governments in 1960-1961, İnönü Governments (II.) in 1962-1964, Demirel Governments in 1965-1970, I. Coalition Governments in 1971-1980, Ulusu (Coup) Governments in 1981-1983, ANAP Governments in 1984-1991, II. Coalition Governments in 1992-2002 and AKP Governments in 2003-2015. In this thesis, after the defined of the relevant government periods, the economic policies implemented by the governments have been fundamentally examined and the economic and political developments experienced have been transferred according to the flow of history. Secondly, the basic economic indicators obtained by different governments have been analyzed and evaluated comparatively. Finally, 'Okun', 'Dar Çekirdek', 'Boratav', 'Keynesgil' and 'Magic Square' performance indices of governments have been formed using the 'rate of exports meeting imports', 'unemployment rates', 'growth rates' and 'inflation rates'. The governments mentioned in these indices have been formed with the names of prime ministers which longest time stayed in the power than others in a year. Moreover, governments have been divided into twenty-eight different periods this time. The results obtained in the macroeconomic performance indexes that have been formed are examined in comparison within themselves. In this thesis, the results obtained in five different macroeconomic performance indexes have shown, if it is necessary to express as general, the governments established in the early periods of the Republic of Turkey have been more successful than the other periods and have formed the top list in all indexes.