Farabi’nin Siyaset Felsefesinde Senkretik Bir Terim Olarak ‘Mille’

Abstract

Farabi’nin mille kavramı din ile felsefe arasında ortak bir terim arayışını ve bir uzlaşı bulma çabasını ifade etmektedir. O bu terim aracılığı ile antik felsefenin mirasını yaşadığı dönemin toplumsal aktüalitesi ile birleştirir. Farabi mille terimi ile Platon’un İdeal Devleti ile Aristoteles’in toplumsal realiteyi esas alan yaklaşımlarını ve yeni Platoncu sudur kuramı ile stoacı evrenselliği bir arada yorumlayabilmiştir. Farabi oluşturduğu bu eklektik felsefeyle İslami terminolojiyi mille teriminin altında bir araya getirerek senkretik bir düşünce ortaya koymuştur. O bu terimi oluştururken antik geleneğe uygun olarak epistemoloji, psikoloji ve kozmolojiyi birlikte harmanlamış ve felsefi olduğu politik bir teolojinin inşasında temel bir araç olarak kullanmıştır. Farabi’nin mille terimi tanık olduğu çağı kendisine ulaşan felsefî miras yoluyla anlamlandırmak isteyen bir düşünürün yoğun çabasında merkezi bir terim arayışına tekabül etmektedir.