Gönül Hanım Romanında Türkçülük, Turancılık Mefkûresi Bağlamında Mekân Algısı

Abstract

Türk edebiyatının kurmaca eserlerinde yapı unsurları olarak bilinen mekân, zaman, olay örgüsü, karakterler; eserin oluşturulduğu dönemin zihniyetlerinden izler taşır. Bu zihniyetlere yön veren düşünce tarzları, yapı unsurlarının ele alınışında belirgin farklar ortaya çıkarmıştır. Bu farklı ele alış biçimleri içerik ve yapı özelliklerini de etkilemiş, eserin bütününe yansıyan farklılıkları oluşturmuştur. Bu çalışmanın özünü oluşturan mekân unsuru da Türk edebiyatı içinde farklı şekillerde işlenmiştir. Türk edebiyatının dönemlerine hâkim anlayışlar, fikir akımları, ideolojiler bir yapı olarak mekânın eserler içinde ele alınışını etkilemiştir. Bu fikir hareketlerinden Türkçülük ve Turancılık fikri eserlerde mekâna farklı bir yapı kazandırmıştır. Türkçülük, Tu¬rancılık fikrini bir tez olarak işleyen ve Türk edebiyatı içinde muhtevasıyla farklı bir yapıya sahip Gönül Hanım romanında da bu fikir hareketleri mekânın ele alınışını etkilemiş, Türk romanında mekân, Türkiye sınırlarını aşarak Orta Asya coğrafyasına ulaşmıştır. Bu çalış¬manın amacı fikir hareketlerinin mekân üzerindeki etkisini göstermek, bu doğrultuda Türkçü¬lük, Turancılık fikrinin Gönül Hanım romanında mekâna yansıyan etkilerini göstermektir.