Bursa Uluumay Vakfı Osmanlı Halk Kıyafetleri ve Takıları Özel Koleksiyonu'nda Yer Alan Kemer, Kemer Tokaları, Başlık ve Tepelikler

Abstract

Madeni eserler içinde spesifik bir alan oluşturan takı, köklü geçmişiyle sanat tarihi araştırmalarında önemli bir yere sahiptir. Takının kullanımına ilişkin ilk örnekler insanlık tarihi kadar eskiye dayanmaktadır. Osmanlı Devleti'ne gelindiğinde bu tarihi akış içinde takı geleneğinin zarafet ve inceliklerle dolu örnekleriyle karşılaşılmaktadır. İnsanın kendini ifade edebildiği kişisel bir sanat formu olarak görülen bu takılar, aynı zamanda görsel bir kültür öğesidir. Ne yazık ki bugün popüler bir araştırma konusu olarak görülmeyen takıların, yeni yeni çeşitli akademik çalışmalarda kendine yer bulduğu anlaşılmaktadır. Ancak bu alana ilişkin eksik parçaların tespiti bizi bu çalışmaya sürüklemiş ve Osmanlı dönemi takılarıyla kuyumculuk sanatının eksik bulunan bir halkasını tamamlamak adına Bursa Uluumay Vakfı Osmanlı Halk Kıyafetleri ve Takıları Özel Koleksiyonu'nda Yer Alan Kemer, Kemer Tokaları, Başlık ve Tepelikler adlı bu çalışmanın literatüre kazandırılması hedeflenmiştir. Bu tez çalışmasında öncelikle takının tanımı, tarihsel süreçteki gelişimi, bilinen üretim ve süsleme teknikleri, takının kullanım alanları gibi başlıklar altında takı sanatının hususiyetleri ortaya konmuştur. Kullanılan maden çeşitleriyle kıymetli ve yarı kıymetli taşların özellikleri de belirtildikten sonra tüm bu bilgiler ışığında katalog bölümüne geçilmiştir. Katalog bölümünde yer alan 65 adet takı, kullanılan malzeme, teknik, form, motif ve kompozisyon gibi özellikleriyle ele alınmıştır. Katalogda verilen bu bilgilerin daha iyi kavranabilmesi adına değerlendirme bölümünde takılar önce kendi içinde sonra Anadolu'nun çeşitli yerlerindeki benzer örnekleriyle mukayese edilmiştir. Geleneklerimiz ve evrensel metotlar neticesinde ortaya konulan bu takıların incelenmesi, Türk İslam kuyumculuğunun belgelenmesi ve bundan sonra yapılacak yeni tasarımlar için yol gösterici olması bakımından önem arz etmektedir. Anahtar Sözcükler: El Sanatları, Mücevher, Müze, Osmanlı DevletiJewelry, which has a specific area among the all metal works, also has an important place in art history research with its deep-rooted history. The first examples of using of jewelry are as old as human history. When it comes to the Ottoman Empire, the best examples of jewelry tradition filled with elegance and refinement are encountered within this historical flow. These jewelry, which are seen as a personal art form where people can express themselves, are also a culturel item. Unfortunately, it is understood that jewelry, which is not seen as a popular research topic, has found itself in various new academic studies. However, the identification of missing pieces related to this field is the main motivation behind this study. In order to complete a missing section of Ottoman jewelry and jewelry art, this study aim to examinate that Belts, Belt buckles, Hoods and Crests which are in the Bursa Uluumay Foundation Ottoman Folk Clothes and Jewelry Special Collection. In this thesis, firstly, the characteristics of jewelry art: the definition of jewelry, its development in the historical process, the known production and decoration techniques, and the usage areas of the jewelry were presented. The types of mines used, the properties of precious and semi-precious stones were specified, and in the light of all this information, the catalog section is given. 65 pieces of jewelry which is in the catalog section have been examined with their characteristics such as material, technique, form, motif and composition. In order to have a better understanding of this informations which is in the catalog, the jewels were compared with similar examples in itself and then the jewels in various parts of Anatolia. The examination of these jewelery, which is revealed as a result of our traditions and universal methods, is important in terms of documenting Turkish Islamic jewelery and as a guide for the new designs which will be made. Keywords: Handcrafts, Jewelry, Museum, Ottoman Empire