Hüseyin Rahmi Gürpınar’ın Melek Sanmıştım Şeytanı İsimli Öyküsünde İhanet Kavramı

Abstract

Türk Yazınında daha çok romancı kimliğiyle tanınan Hüseyin Rahmi Gürpınar, aynı zamanda tiyatro oyunu, eleştiri, öykü, mektup ve şiir gibi türlerde de ürün vermiş bir yazardır. Yazarlığının yanı sıra gazeteci ve siyaset insanı olan Gürpınar, bu alanlarda edindiği bilgi, birikim ve deneyimlerini yapıtlarında toplumun aksayan yanlarını eleştirmek için kullanır. Öyküleri gerek ele aldıkları konular gerekse nitelik ve nicelikleriyle oldukça varsıldır. Halkı eğitme ereğiyle özellikle toplumsal konulara ağırlık verdiği öykülerinde gerek doğrudan gerekse dolaylı olarak ağırlıkla da mizahi bir dille yer verdiği eleştirel yaklaşımın izleri duyumsanır. Öykülerinde bireyin beklentilerini, çaresizliğini ve yoksulluğunu onun ruhunun derinliklerine nüfuz ederek anlatır. Yazar bu temel izleklere yer verdiği Melek Sanmıştım Şeytanı isimli öyküsünde ihanet kavramını kadın erkek ilişkileri odağında eleştirel bir yaklaşımla birey ve toplum düzleminde ele alır. Hainlik, hıyanet ve sadakatsizlikle anılan ihanet kavramı, aldatma anlamına gönderme yapar. Kavram evli veya değil duygusal ya da cinsel anlamda taraflardan birinin ya da ikisinin ilişki içinde olduğu partnerinin yerine bir başkasıyla ilişkiye girmesini anlatır. İhanet hem duygusal hem de cinsel düzeyde olabileceği gibi ikisinin bütünlüğünde de gerçekleşebilmektedir. Öyküde ihanetin kadın ve erkek ilişkileri açısından anlamı sosyal, kültürel ve ekonomik bakımdan birbirinden farklı gruplara iye kişiler yönünden irdelenmiştir. Özellikle birey ve toplum düzleminde öykünün temel sorunsalı olan ihanet izleğinin kadın ve erkek açısından toplumsal cinsiyet, kökleşik aile yapısı, gelenek, görenek ve kültürel bağlamda değerlendirildiğinde kadın ve üstlendiği roller açısından onun aleyhine gelişen bir anlama gönderme yaptığı görülmüştür.