Gazali ve Baudrillard Felsefesinde Eleştirel Göz Sorunu

Abstract

Düşünce tarihi boyunca eleştirel göz, açıkça gördüğü gerçekliklerin kendisini tatmin etmemesi ile harekete geçmiştir. Eleştirel gözün harekete geçmesi gerçeklik ve hakikat arasında bir zahir-batın, görünen görünmeyen ilişkisine kapı aralamıştır. Ancak görünenden görünmeyene yapılan her yolculuk gözün teşekkülünde baskın bir etkisi olan görünenin zemin olarak kullanılması ile olmuştur. Bunu yanında görünmeyen hakkında yaşanan tecrübeler görünenin yeniden yorumlanmasına katkıda bulunup görünenin farklı bir şekilde yeniden yapılanmasını sağlamıştır. Gazali bahsettiğimiz zahir-batın ilişkisinde, zahirin ya da batının herhangi birinin diğerinin lehine öncelenmesini bir sorun olarak görmüştür. Bundan dolayı fıkıh ve felsefe ekollerini zahiri önceleyerek batıni karakteri zedelemekle, fatımi ve tasavvufi ekolleri batını önceleyerek zahiri karakteri zedelemekle eleştirmiştir. Baudrillard modern toplumların imaj ve görüntüye vermiş oldukları önem ile anlamın yüzeyselleşmesine sebep olduklarını belirtmiştir. Gönderen ve görüntü sistemleri arasındaki bağın kopmasının, anlamın bir daha geri getirilemeyecek şekilde kaybolmasına sebebiyet verdiğini belirtmiştir. Öyle görünüyor ki her iki düşünür açısından da problem, görünen ve görünmeyen arasındaki ilişkinin kırılması veya ilişki dengesinin bozulmasının yarattığı sorunlardır. Çalışmamızın hedefi bu iki düşünür özelinde görünen ve görünmeyenin düşüncenin teşekkülündeki yerini kritik etmektir. Anahtar Sözcükler: göz, eleştiri, zahir, batın, görünen, görünmeyen

Along the history of thought, the critical eye started to move as a result of not being satisfied by the realities that it sees clearly. The movement of the critical eye half-opened an apparent-internal, visible-invisible relation between the reality and the truth. But every journey made to invisible from the visible is done by using the visible, which has a dominant effect on the formation of the eye, as the ground. Besides the experiences about the invisible supported the visible to be pharaphrased again and to be reorganized again in a different way. In the mentioned appearant-internal relation, Gazali considered the prioritizing of appearant or internal on behalf of the other as a problem. For this reason, he criticized the fiqh and philosophy schools to harm the characteristics of the internal by prioritizing the apparent(zahiri) and the fatimi and sufistic schools to harm the characteristics of the apparent by prioritizing the internal(batini). Baudrillard stated that modern societies caused the meaning to be superficial by giving importance to image and appearance. He stated that the lost connection between the transferer and the display systems caused the meaning to be lost irreversibly. It seems that the problem for both of the thinkers are the problems caused by the crash of the relation between the visible and the invisible or the destroyed balance of the relation. Key Words: eye, criticism, apparent, internal, visible, invisible