Baş Boyun Kanserlerinde Uygulanan Radyoterapinin Koku Fonksiyonu Üzerine Etkilerinin Deneysel Olarak Araştırılması

Abstract

Bas boyun malignitelerinin tedavisinde uygulanan radyoterapi sonrası koku kaybı gelisip gelismediğini, koku kaybı gelisiyor ise hangi mekanizma ile olustuğunu belirlemeyi amaçladık. Çalısmada 48 adet sprague-dawley cinsi rat kullanılmıstır. Tüm ratların koku fonksiyonu besin bulma yöntemi ile davranıssal olarak değerlendirildikten sonra kontrol ve çalısma grubu olmak üzere iki gruba ayrılmıstır. Kontrol grubundaki ratlar bir ay süre ile takip edilen Kontrol 1 grubu ve üç ay süre ile takip edilen Kontrol 2 grubu olmak üzere iki gruba ayrılmıstır. Çalısma grubundaki 24 rata, tek fraksiyon, 15Gy radyoterapi uygulanmıstır. Radyoterapi uygulaması sonrası ratlar, bir ay süre ile takip edilen Çalısma 1 grubu ve üç ay süre ile takip edilen Çalısma 2 grubu olmak üzere iki gruba ayrılmıstır. Birinci ve üçüncü ayın sonunda, çalısma ve kontrol grubundaki ratların koku fonksiyonları tekrar değerlendirilip, sakrifiye edilerek olfaktör bulbus ve nazal mukozaları çıkarılmıs, nazal mukoza örnekleri histopatolojik olarak, olfaktör bulbustaki nöronları ise stereolojik yöntem ile incelenmistir. Radyoterapi uygulanımı sonrası bir ay süre ile takip edilen çalısma grubundaki ratların koku fonksiyonunda belirgin azalma olduğu ve nazal mukozaları incelendiğinde, akut iltihabi olay ve ödem olustuğu, olfaktör bulbustaki nöron sayısında, kontrol grubuna göre azalma olduğu görülmüstür. Radyoterapi uygulanımı sonrası üç ay süre ile takip edilen çalısma grubundaki ratların koku fonksiyonunda da azalma olduğu, nazal mukozaları incelendiğinde, kronik iltihabi olay ve ödem olustuğu, olfaktör bulbustaki nöron sayısında azalma meydana geldiği görülmüstür. Sonuç olarak; bas boyun bölgesine uygulanan radyoterapi nazal mukoza ve olfaktör bulbusu olumsuz etkileyerek mikst tipte koku kaybına neden olmaktadır. Olusan bu koku kaybı erken dönemde baslayıp orta ve geç dönemde de değismeden devam etmektedir.