Adölesan Sporcuların Spor Katılım Güdüsü İle Ebeveynlerinin Beden Eğitimi ve Spor Dersine İlişkin Tutumlarının İncelenmesi

Abstract

Bu araştırmanın amacı, adölesanların spora katılım güdüsü ile ebeveynlerinin beden eğitimi dersine yönelik tutumları arasındaki ilişkiyi incelemektir ve araştırma, adölesanların spora yönelimlerinde etkili olan içsel ve çevresel faktörleri belirlemek açısından önem taşımaktadır. Çalışmaya 10–17 yaş aralığında olan 234 erkek ve 180 kız adölesan ile ebeveynlerinden birer kişi olmak üzere toplam 414 katılımcı dâhil edildi. Veriler, 'Spora Katılım Güdüsü Ölçeği' ve 'Beden Eğitimi Dersine Yönelik Ana-Baba Tutum Ölçeği' aracılığıyla toplandı. Araştırma bulgularına göre, kız öğrencilerde arkadaşlık temelli sosyal güdüler daha yüksek düzeyde bulundu. Bireysel sporcuların takım üyeliğine yönelik güdüleri takım sporcularından daha yüksekti (p<0,001). Yaş değişkenine göre, 16–17 yaş grubundaki adölesanlar takım üyeliği, arkadaşlık, eğlence ve beceri alt boyutlarında daha yüksek puanlar aldı (p<0,05). Spor yapma süresi 5 yıl ve üzeri olan bireylerin arkadaşlık ve beceri alt boyutlarında daha yüksek puanlara sahip oldukları belirlendi (p<0,05). Ebeveyn eğitim düzeyine göre tutum puanları karşılaştırıldığında, destek ve önem alt boyutlarında ilköğretim mezunu ebeveynlerin puanlarının daha yüksek olduğu tespit edildi (p<0,05). Ayrıca ebeveynin daha önce profesyonel düzeyde spor yapmış olması, destek alt boyutunda daha düşük tutum puanlarıyla ilişkilendirildi (p<0,001). Bununla birlikte adölesanların spora katılım güdüleri cinsiyete göre, kardeş sayısı değişkeninin hem adölesan güdüleri hem de ebeveyn tutumları üzerinde etkisi gözlenmedi (p>0,05). Ebeveyn cinsiyeti, yaşı, medeni durumu ve çocuğun cinsiyetine göre beden eğitimi dersine yönelik tutum puanları arasında da anlamlı fark bulunmadı (p>0,05). Sonuç olarak, adölesanların spora katılımında sosyal etkileşim, aidiyet duygusu ve ebeveyn desteği önemli rol oynamaktadır. Spora katılımı destekleyici uygulamalarda yalnızca bireysel faktörler değil, aile eğitimi ve sportif geçmiş gibi çevresel etmenlerin de etkili olduğu ifade edilebilir.This study examines the relationship between adolescents' motivation for sports participation and their parents' attitudes toward physical education classes. This research identifies the intrinsic and environmental factors influencing adolescents' orientation toward sports. The study included 414 participants, 234 male and 180 female adolescents aged between 10 and 17, and one parent for each adolescent. Data were collected using the 'Participation Motivation Questionnaire for Sports' and the 'Attitude Scale Toward Physical Education Classes'. According to the findings, female students demonstrated higher levels of friendship-based social motivation. Individual athletes reported significantly higher motivation related to team membership than team athletes (p<0.001). Based on age, adolescents in the 16–17 age group scored higher in the subdimensions of team membership, friendship, fun, and skill (p<0.05). Those participating in sports for five years or more had higher scores in the friendship and skill subdimensions (p<0.05). When attitude scores were compared based on parents' educational levels, it was found that parents with only primary education had higher scores in the support and importance subdimensions (p<0.05). Interestingly, having a parent who previously engaged in professional-level sports was associated with lower scores in the support subdimension (p<0.001). No significant effects were observed for gender or number of siblings on adolescents' motivation or parental attitudes (p>0.05). Furthermore, no significant differences were found in parents' attitudes toward physical education classes based on parent gender, age, marital status, or the gender of the child (p>0.05). In conclusion, social interaction, sense of belonging, and parental support play a crucial role in adolescents' participation in sports. It can be stated that individual factors and environmental influences such as parental education and sports background contribute to fostering sports participation.