Büyük Günah Messelesinde Mu'tezili ve Eş'ari Delillerin Kelami ve Fıkhi Yönünün Tahlili

Abstract

Bu çalışmada Mu?tezile ve Eş?arî mezhepleriyle fıkıhçıların büyük günah problemi hakkındaki görüşleri yer almaktadır. Büyük günahlar Kur?an?da ve hadiste şiddetli tehdit ifadeleriyle sakındırılan eylemlerdir. Bunun yanısıra insanın kendisine, toplumun huzur ve mutluluğuna zarar veren fiil ve davranışlardır. Fert, aile ve toplumun inanç yapısını etkileyen eylemler büyük günahları tanımamızda başlıca ölçütlerdir. Kelâmcılar büyük günah meselesini iman konusu kapsamında ele almaktadırlar. Bunun sebebi ise kelâmın doğuşunu hazırlayan Müslümanların birbirlerini öldürme olaylarıdır. Fıkıhçılar ise konuyu hukukî sonuçlar bağlamında incelemektedirler. Fıkıhçılar ve kelâmcılar arasındaki ayrıcı özellik şöyledir: Kelâmcılar büyük günah sahibinin ahirete ait durumunu sorgulamaktadırlar. Fıkıhçılar ise büyük günah işleyenin sadece dünyaya ait durumuyla ilgilenmektedir. Fıkıhçılar ve Kelâmcılar arasındaki birleştirici unsur ise: Her iki yaklaşımın büyük günahların maslahat ve hikmet esasına göre yasak edilmiş olduğunu kabul etmeleridir. Günahların yasaklanma hikmetleri anlaşıldığı ölçüde günahlara girmenin hem dînen hem de dünyevî birçok zararlarından korunmuş olunur. Böyle bir kimse dinin tasvip ettiği birey olur. Böyle bireylerden oluşan toplum ise Kur?an?ın tabiriyle en hayırlı bir ümmet olma yolunda ilerler. Anahtar Kelimeler: Büyük Günah, Kelâm, Fıkıh, Eş?âri, Mu?tezileIn this study, there are Mu?tazila and Ash?ari views and Fıkh analyst?s opinion about major sin. Major sins are the behaviors that they are severely restricted and threatened in Qur?an and hadith. In addition they are the behaviors and actions which give harm to people, peace and happiness of society. The actions- which affect the belief of person, family and society- are the main criteria for us to get to know the major sins. Theologians evaluate the major sins issue within religious belief. The reason is that killing activities are effective in rising the Kalam. Fıkh analysts examining the issue on the scope of the legal consequences. The difference between Fıkh Analysts and Islamic Theologists is that; Islamic Theologists questioning the Hereafter position of person who has great sin, Fıkh Analysts interested in only world position of person who has great sin. The unifying factor between the Islamic Theologists and Fıkh analysts is that both approaches accept that Major sins are banned on the basis of wisdom. When the reason understood why sins are banned, someone can protect himself from both religion and worldly damage of the sins. Someone who behaves like this, the religion appreciate him as a good person. The Holy Quran says that if a society consist of good people, they progress on the way of being a good ummah. KEY WORDS:Major Sin, Theology, Fıqh, As?hary, Mu?tazilah