Felsefi Bir Etkinlik Olarak Sinema

Abstract

Tarihsel olarak bakıldığında genel olarak felsefe ve sinema arasındaki ilişkinin düşüncenin bir olanağı olarak görülmekten çok, birbirinden farklı iki disiplin olarak ele alınıp irdelendiğini gözlemliyoruz. Bu tezin amacı ise, özellikle Gilles Deleuze'ün konuyla ilgili görüşlerine dayanarak, felsefe ve sinema arasındaki ilişkinin düşüncenin bir olanağı olabileceğini göstermektir. Bu yüzden tezde uygulanan yöntem, sinemayı felsefi kavramlar ışığında ele alarak sinemaya felsefeden bakmayı kapsar. İlk bölümde, sinemanın felsefi bir etkinlik olma olanağı sinemanın kendi tartışmaları içerisinde irdelenmektedir; ikinci bölümde ise, aynı sorun, Deleuze'ün hem hareket-imge ve zaman-imge kuramı hem de genel olarak felsefeye yönelik görüşleri temelinde tartışılmaktadır. Tezde, felsefe ve sinema arasındaki ilişkinin düşüncenin yeni bir olanağı olabileceğini göstermeye çalışırken, bu iki alan arasındaki karşılaşmanın yeni bir düşünme etkinliğini ortaya çıkardığı ileri sürülmektedir. Böyle noktadan hareketle, bu düşünme etkinliğinin sanatsal olduğu kadar felsefi bir etkinlik olduğu görüşü, Deleuze'ün saptamalarından yola çıkılarak gerekçelendirilmeye çalışılmaktadır. Bunun en temel nedeni, Deleuze ile birlikte felsefe ve sinema arasındaki ilişkinin çarpıcı bir değişime uğramış olması ve bunun sonucunda onun felsefesinin her iki alan için de dönüştürücü etkiler yaratmasıyla açıklanabilir. Bu türden bir dönüşümü en çok, kavramlar icat eden felsefenin yanı sıra sinemanın da kavramlar yaratmada bir olanaklılığa kavuşmasında gözlemliyoruz. Bu olanaklılık, nesnesi imgeler olan sinemanın kavramlar yaratmada artık bir zemin işlevi görmesiyle açıklanabilir. Bu olanaklılık sayesinde karşımıza artık imgelerden oluşan kavramlar çıkar; bunlar, imge-kavramlardır. Sinema ile felsefe arasındaki ilişkinin yeniden yapılandırılması iv anlamına gelen bu kavramsal dönüşüm, yeni bir düşünme yönteminin de habercisidir. Bu türden bir uslamlamanın doğuşunda ise, Deleuze ve öğretilerinin etkisi büyük öneme sahiptir. Dolayısıyla, Deleuze'ün felsefeye ve sinemaya yaklaşımı, bu çalışmanın hem çıkış noktasını hem de yöntemini belirlemiştir. Anahtar kelimeler: Deleuze, kavram, anlam, hareket-imge, zaman-imge.

From a historical perspective we observe that philosophy and cinema are being evaluated as two different disciplines rather than seeing the relation between cinema and philosophy in general as a possibility for thinking. The purpose of this thesis is to show that, particularly depending on the relevant ideas of Gilles Deleuze, the relation between cinema and philosophy is a possibility for thinking. Therefore the method applied in the thesis involves an account of cinema formed under the guidance of philosophical concepts. In the first part, the possibility of cinema as a philosophical activity is discussed within the debates of cinema itself; the same problem, in the second part of the thesis, is discussed both throughout Deleuze's theories of movement-image and time-image, and his philosophical outlook in general. While we try to show that the relation between philosophy and cinema may be a new possibility for thought, we argue that encounters occurred in between them generate a new thinking activity as well. Through such a vantage point, depending on Deleuze's determinations, we try to justify that this thinking activity is philosophical as well as artistic activity. First and foremost reason of this may be explained as follows: starting with Deleuze, the relation of philosophy and cinema changed strikingly, and his philosophy created some transforming effects for both fields as a result of this change. We mostly observe this kind of transformation in the way that cinema, besides the philosophy that invented the concepts, has an opportunity to create concepts. This possibility can be explained by the fact that cinema whose subject-matter is images now serves as a ground for creating concepts. Thanks to this possibility, we now see concepts consisting of images; these are image-concepts. vi This conceptual transformation, which means reconstruction of the relationship between cinema and philosophy, heralds a new way of thinking. The influence of Deleuze and his teachings is of great importance in the birth of such reasoning. Therefore, Deleuze's approach to philosophy and cinema has determined both the starting point and the method of this study. Keywords: Deleuze, concept, sense, movement-image, time-image.