Toplumsal Cinsiyet Perspektifinde Türkiye'de Muhtarlık: Kadın ve Erkek Muhtarların Kariyer Deneyimleri

Abstract

Bu araştırma, toplumsal cinsiyet perspektifinde kadın muhtarların adaylık sürecinde ve kariyerlerine yönelik karşılaştıkları kurumsal problemlerin, aile içi rollerinin etkisinin, sahip oldukları sosyal desteklerin ve toplumsal cinsiyet kaynaklı ön yargıların incelenmesini amaçlamaktadır. Ayrıca, erkek muhtarların deneyimleri ile karşılaştırmalı bir analiz sunarak, yerel yönetimlerin en küçük birimi olan muhtarlıklarda cinsiyet eşitliğine yönelik çözüm önerileri geliştirmeyi hedeflemektedir. Çalışma, toplumsal cinsiyet eşitliği çalışmalarına ve muhtarlık görevine dair özgün bir bakış açısı sunmaktadır. Literatürde kadın muhtarlar üzerine odaklanan kapsamlı bir çalışmanın eksikliği göz önüne alındığında, bu araştırma alana katkı sağlamaktadır. Araştırmada, fenomenolojik bir desen kullanılarak nitel araştırma yöntemi benimsenmiştir. Samsun ilinin Atakum,İlkadım ve Canik olmak üzere 3 merkez ilçesinde görev yapan 14 kadın ve 14 erkek muhtar ile yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Veriler içerik analizi yöntemi ile MAXQDA programı kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre kadın muhtarlar adaylık sürecinde aile ve çevrelerinden destek almaktadır, ancak ön yargı, cinsiyetçilik gibi engellerle karşılaşmaktadır. Erkek muhtarlar ise genellikle engel yaşamadıklarını belirtmektedir. Muhtarların aile içi rollerinin muhtarlık mesleği üzerindeki etkilerine bakıldığında, kadın ve erkek katılımcılar aile içindeki rollerinin kariyerlerini genellikle etkilemediğini belirtirken, bazı katılımcılar gece çalışmanın zorluklarından ve ev içindeki rollerinde denge sağlama gerekliliğinden bahsetmiştir. Bu sonuçlar bağlamında kadın muhtarların görevlerinde engellerinin aşılması için motivasyon, kendini geliştirme ve destekleyici politikalar önerilmektedir. Muhtarlık mesleğinin toplumsal hizmet alanındaki değerinin artırılması ve eşit erişim için makro düzeyde politikaların geliştirilmesi, mikro düzeyde ise güçlendirme çalışmalarının yapılması önem arz etmektedir.This research aims to examine the institutional problems faced by female muhtars during their candidacy and career stages from a gender perspective, the impact of their familial roles, the social support they receive, and the gender-based prejudices they encounter. Additionally, it seeks to develop solutions for gender equality in the smallest unit of local government, the muhtarlık, by providing a comparative analysis of the experiences of male mukhtars. The study offers a unique perspective on gender equality studies and the muhtarlık career. Given the lack of comprehensive research focused on female muhtars in the literature, this study aims to fill this gap. A phenomenological design was adopted using a qualitative research method. Semi-structured interviews were conducted with 14 female and 14 male muhtars serving in the three central districts of Samsun province: Atakum, İlkadım, and Canik. The data were analyzed using content analysis with the MAXQDA program. According to the research results, female muhtars receive support from their families and communities during their candidacy but face barriers such as prejudice and sexism. Male muhtars, on the other hand, generally report not experiencing such obstacles. Regarding the impact of familial roles on the muhtarlık profession, both female and male participants typically indicated that their family roles do not significantly affect their careers. However, some participants mentioned the challenges of working at night and the necessity of balancing their domestic roles. In light of these findings, motivation, self-improvement, and supportive policies are recommended to overcome the career barriers female muhtars face. Enhancing the value of the muhtarlık profession in the social service field and developing macro-level policies for equal access, as well as micro-level empowerment efforts, are deemed essential.