Bazı Kabak Anaçlarında Tohumların Çimlenmesi ve Çıkışı Üzerine Sıcaklığın Etkisinin Modellenmesi

Abstract

ÖZET Yüksek Lisans Tezi BAZI KABAK ANAÇLARINDA TOHUMLARIN ÇİMLENMESİ VE ÇIKIŞI ÜZERİNE SICAKLIĞIN ETKİSİNİN MODELLENMESİ Esra Cengiz Ondokuz Mayıs Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Bahçe Bitkileri Anabilim Dalı Danışman: Prof. Dr. Ahmet Balkaya Bu çalışmanın amacı, bazı ticari kabakgil anaç tohumlarının farklı sıcaklıklardaki çimlenme ve çıkış potansiyellerinin belirlenmesi ve bu parametreler üzerine sıcaklığın etkisi esas alınarak geliştirilen matematiksel modelleme yardımıyla çimlenme hızı, %50 çimlenme süresi, çimlenme oranı, ilk çıkış süresi ve çıkış oranlarının tahmin edilmesidir. Çalışmada; kabakgil anacı olarak Obez, Tol-212, RS-841, Shintoza, Gürdal ve Nun 9075 ticari çeşitleri kullanılmıştır. Tohumların çimlenme performanslarının belirlenmesi amacıyla 11 farklı sıcaklık uygulaması (12, 15, 18, 21, 24, 27, 30, 33, 36, 39, 42°C) yapılmıştır. Çıkış denemeleri ise minimum (12°C-15°C), optimum (24°C-27°C) ve maksimum (36°C-39°C) sıcaklık değerlerini temsilen 6 farklı sıcaklık uygulamasında yürütülmüştür. Bu amaçla; çimlenme ve çıkış potansiyellerinin tahmini için Uzun vd (2001) tarafından önceden türetilmiş olan [D= a - (b x T) + (c x T2)] modeli tarafımızdan revize edilerek [D= a +(b x T)+(c x T2)] şekline dönüştürülmüştür. Her bir çeşit için üretilen denklemlerin regresyon katsayıları (R2), çimlenme oranı değerleri için 0.87 ile 0.96 arasında, çıkış oranı değerleri için 0.85 ile 0.98 arasında bulunmuştur. Üretilen regresyon modellerinden elde edilen katsayılar kullanılarak tohumların çimlenme ve çıkış kapasiteleri için gerekli optimum sıcaklıklarda T0= -b/2xc modeli ile hesaplanmıştır. Bu model ile çimlenme hızı için tahmin edilen optimum sıcaklıklar 27.61°C-29.12°C arasında, çimlenme oranı için 26.18°C ile 27.60°C arasında ve çıkış oranı için ise 24.31°C ile 26.92°C sıcaklıklar arasında olduğu tespit edilmiştir. Mart 2017,77 Anahtar Kelimeler: Çimlenme, Çıkış, Modelleme, Sıcaklık, Kabakgil, Anaç

ABSTRACT Master's Thesis MODELLING THE EFFECT OF TEMPERATURE ON THE GERMINATION AND EMERGENCE OF SEEDS İN SOME PUMPKİN ROOTSTOCKS Esra Cengiz Ondokuz Mayıs University Institute of Science and Technology Department of Horticultural Crops Supervisor: Prof. Dr. Ahmet Balkaya The aim of this study is to estimate the germination speed, 50% germination duration, germination rate, the first emergence time, and emergence rates of some commercial interspecific cucurbita rootstock seeds through mathematical modeling developed by considering the effects of the temperature on the germination and emergence potentials of the seeds at different temperatures. In the study, six commercial varieties (Obez, Tol-212, RS-841, Shintoza, Gurdal and Nun 9075) are used as cucurbita rootstocks. Germination performances of these seeds are evaluated at eleven different temperature (12, 15, 18, 21, 24, 27, 30, 33, 36, 39, 42°C) conditions. In addition, emergence tests are conducted under 6 different temperature applications represented as minimum (12°C-15°C), optimum (24°C-27°C), and maximum (36°C-39°C). Within this purpose, [D= a - (b x T) + (c x T2)] model found previously by Uzun et al., (2001) was revised as [D= a + (b x T) + (c x T2)] by us so as to estimate the germination and emergence potentials. Regression coefficients (R2) of equations generated for each type is found as between 0.87 and 0.96 for germination values, and between 0.85 and 0.98 for emergence values. The coefficients obtained from generated regression models are used and optimum temperatures necessary for the germination and emergence capacity of the seeds are calculated by T0= -b/2xc model. The optimum temperatures estimated through this model are found as; between 27.61°C and 29.12°C for germination speed, between 26.18°C and 27.60°C for germination rate, and between 24.31°C and 26.92°C for emergence rate. March 2017, 77 Keywords: Germination, Emergence, Modelling, Temperature, Cucurbita, Rootstock