Arapçada Muselles Kültürü ve Kutrub B. Mustenîr'in Muselles'i

Abstract

Dil bir toplumu yansıtan en önemli kültür öğesidir. Dilin zenginliği sahip olduğu kelimelerin ifade gücüyle, çeşitliliğiyle, sanatsal olarak kullanılabilmesiyle ortaya çıkmaktadır. Muselles türü de hem nazım hem de nesir tarzında sunulan bir çeşit sözlüktür. Muselles kavramı kelimelerin harekelerinde meydana gelen değişimler sonucunda ortaya çıkan anlam çeşitliliğini ifade etmektedir. Arap dilinde muselles kültürü Kutrub (ö. 206/921) lakabı ile meşhur olan Ebû Ali Muhammed b. el-Mustenîr ile başlamaktadır. Kutrub'a kadar bu alanda eser veren bulunmamaktadır. Türün ilk örneğini ortaya koyan Kutrub eserinde az bir malumat vermekle yetinmektedir. Eserde bazı aksaklıklar ve eksikliklerin olduğu da kendisinden sonra bu türde eser veren âlimlerin çalışmalarıyla ortaya çıkmaktadır. Ancak bu durum eserin öneminden bir şey kaybettirmemektedir. Kutrub kendisinden sonra bu alanda ilerleyecek olanlar için büyük bir yol çizmiş, yeni bir ufuk açmıştır. Bu amaçla çalışmamızda Kutrub'un muselles adlı eseri incelenecek, eser tanıtılacaktır. Eser Kutrub'un kaleme aldığı şekliyle günümüze ulaşmamıştır. Sediduddîn el-Behnesî tarafından nazmedilerek sonraki döneme ulaştırılmıştır. Bu sebeple çalışmada el-Behnesî, el-Fîrûzâbâdî, İbn Zurayk ve el-Miknâsî'nin şerhlerinden yola çıkılarak Kutrub'un Muselles'i incelenecektir. Bu dört şerhin birbirinden farklı verdiği anlamlar, farklı olarak incelenen kelimeler ele alınacaktır. Çalışmamızda elde edilen veriler iki bölüm halinde sunulmaktadır. İlk bölüm Kutrub ve hayatını, ikinci bölüm eser hakkında bilgi ve şerhlerin incelenmesini içermektedir.

Language is the most important element of culture. The richness of the language come out with expression power of the words, diversity of the words and usage of the words on an artistic basis. The muthallath genre is a dictionary, which written in the verse and prose form. The notion, muthallath, means that diversity of the meanings of the word depending on the variation of the vowels (harakah). The muthallath genre in Arabic is started by Abu 'Ali Muhammad b. al-Mustanir, known as Qutrub (d. 206/921). Until Kutrub, there are no writers in this field. Kutrub, who put forward the first example of the species, was content with giving a little information in his work. Some imperfections and faults, which the work has, was discovered by means of another works, which writers/poets of them write in the same field. However, these imperfections and faults didn't prejudice to value of work. Qutrub drew a great path for those who would advance in this field after him and opened them a new horizon. Therefore, in this study Qutrub's work named muthallath will be examined and the work will be introduced. The work hasn't survived until now as Qutrub wrote. With Sadid al-Din al-Bahnasi's work, in which he made Qutrub's work do a poet and by means of that, Qutrub's work has survived until now. Therefore in this study, Muthallath of Qutrub will be examined basing on the sharhs of al-Bahnasi, al-Fayruzabadi, Ibn al-Zurayq and el-Miqnasi. The meanings, which this 4 sharhs gave different explanations and words, which this 4 sharhs chose differently also will be examined. The data obtained in this study will be presented in two sections. In the first part contain Qutrub and his life. In the second part consists information about the work and analysis of the sharhs.