Faktör Analizi ve Bazı Besin Maddeleri Üzerine Bir Uygulama

Abstract

FAKTÖR ANALİZİ VE BAZI BESİN MADDELERİ ÜZERİNE BİR UYGULAMA ÖZET Toplumun beslenme durumunu belirlemek ve besin gereksinimlerini yeterli ve düzenli karşılayacak şekilde beslenme planları yapmak için besinlerin bileşimlerinin bilinmesine ihtiyaç vardır. Besinler genel olarak su, karbonhidrat.protein, yağ, vitaminler ve madenlerden oluşur. Bu çalışmada, çok değişkenli istatistiksel analiz tekniklerinden Faktör Analizi ve Metotları incelendi. Faktör Analizi Metotlarından bazılarının bir uygulaması, çeşitli besin maddeleri üzerinde uygulanarak geçerlilikleri kontrol edildi. Uygulamaya dahil edilen 160 adet besin maddesinden her birisi üzerinde ölçülmüş olan 13 özellik kullanılarak faktörleşme yapısı ortaya konmaya çalışıldı. Kullanılan besinlere ait 13 değişken üzerindeki ölçüm sonuçları ile ilgili veriler, Türkiye Diyetisyenler Derneği tarafından 1991 yılında bir derleme komitesine yaptırdığı yayından alınmıştır. Ülkemizde geniş çapta besin analizleri henüz yeterince yapılmadığından bazı besin değerleri belirlenememektedir. Bu durum istatistiksel analizler için bir dezavantaj olacaktır. Giriş bölümünde, çok değişkenli istatistiğin kullanım amacı ve alanları belirtildi. İkinci bölümde, faktör analizi modelinin oluşturulması ve Faktör Analizi Metotları incelendi. Bununla birlikte faktör sayısına karar vermede kullanılan test yöntemleri verildi. İhtiyaç duyulması halinde yapılması gerekli olan Faktör Döndürme Metotları incelendi. Üçüncü bölümde ise Faktör Analizi Metotlarından bazılarının bir uygulaması yukarıda bahsedilen besin maddeleri üzerinde yapılarak faktörleşme yapısı ortaya çıkartıldı. Uygulama sonucunda elde edilen bulgular ve sonuçlar dördüncü bölümde verildi. Çalışmamızdan elde edilen sonuçların bir değerlendirmesi beşinci bölümü oluşturmaktadır. Son bölüm ise bazı önerileri kapsamaktadır. Anahtar Kelimeler: Faktör Analizi, Faktör Yapı Matrisi, Ortak Faktör, Ortak Varysns.

FACTOR ANALYSIS AND AN APPLICATION ON SOME FOOD MATERIALS ABSTRACT It is important to determine the state of feeding of people in a society. In order to provide enough and regular food requirements of people, it is necessary to know the components of food. Foods are, in general, formed of water, cabonhydrate, protein, lipid, vitamins and minerals. In this study, factor analysis and methods of multivariate statistic analysis technique were examined. An application of some of factor analysis methods was applied on various food materials and its validity was controlled. It is tried to establish factoring structure of 191 item food material by using 15 measured properties of each item. The data related to the measurements on 15 variables for used food are taken from the study carried out by a committee organised by Dieticians Association of Turkey in 1991. It is known that some food value cannot be determined due to the fact that there is not enough research in a wide-range of our country. This is a disadvantage for statistical analysis. In introduction chapter, the use of purpose and of the field of multivariate statistics are given. In the second chapter, forming a factor analysis method and factor analysis methods are examined. Additionally, the used test predictions for making decisions on factor number is given. Factor rotating methods are examined in case of needed. In the third chapter, an application of some factor analysis methods is carried out for the food materials mentioned above and factoring structure is established. The findings and results obtained at the end of the application are given in chapter four. Chapter six is attributed to the evaluation of the results obtained from our study. Final chapter is included some suggestions. Keywords: Factor analysis, Factor Structure Matrix, Common Factor, Common Variance.