12 Haftalık Oryantiring Eğitiminin Adölesanlarda Dikkat, Hafıza ve Çoklu Zekâya Etkisi

Abstract

Bu araştırmanın amacı, 12 haftalık oryantiring eğitiminin adölesan bireylerde dikkat, hafıza ve çoklu zekâ üzerindeki etkilerini incelemektir. Oryantiring, fiziksel eforun yanı sıra yön bulma, harita okuma ve çevresel ipuçlarını değerlendirme gibi bilişsel süreçleri içeren kendine özgür bir yapısıyla, bilişsel gelişimi destekleyici potansiyele sahiptir. Bu araştırma, oryantiringin bilişsel performansa katkısını çok boyutlu bir yaklaşımla değerlendirmeyi hedefledi. Araştırma, nicel yönteme dayalı ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel desenle yapılandırıldı. Araştırmaya, spor lisesinde öğrenim gören 36 sporcu katıldı (yaş:14,44 ± 0,51 yıl, vücut ağırlığı: 53,78 ± 7,75 kg, vücut kitle indeksi: 20,13 ± 1,92 ve spor yaşı: 2,06 ± 1,06 yıl). Katılımcılar; oryantiring + görsel hafıza egzersizi (OR+H), sadece oryantiring eğitimi (O) ve kontrol grubu olmak üzer 3 farklı gruba randomize olarak ayrıldı. Araştırmada veri toplama araçları olarak belirlenen D2 Dikkat Testi, N-Back Testi, Harita Testi ve Çoklu Zekâ Ölçeği çalışma başlamadan önce, 4., 8., ve 12. haftalarında tekrar uygulanarak dört aşamada toplandı. Elde edilen bulgular, OR+H ve O gruplarında dikkat düzeylerinde anlamlı artışlar olduğunu, özellikle OR+H grubunda dikkat, tepki süresi ve haritada hedef yerlerini doğru işaretleme becerilerinde daha hızlı gelişim görüldüğünü ortaya koydu. N-Back testi verileri incelendiğinde, anlık bilgi işleme kapasitesinde uygulama grupları lehine anlamlı gelişmeler belirlendi. Çoklu zekâ ölçeği sonuçları, bedensel, mantıksal, doğacı ve görsel zekâ alanlarında olumlu yönde değişimler olduğunu; buna karşın müziksel, kişilerarası, içsel ve sözel zekâ alanlarında göreceli gerilemeler yaşandığını gösterdi. Kontrol grubunda ise anlamlı bir değişiklik gözlenmedi. Sonuç olarak, oryantiring eğitiminin bilişsel gelişim üzerinde olumlu katkılar sağlayabileceği tespit edildi.This study examines the effects of a 12-week orienteering training program on adolescents' attention, memory, and multiple intelligences. Orienteering, with its unique structure combining physical exertion with cognitive processes such as navigation, map reading, and environmental cue evaluation, possesses the potential to support cognitive development. The research sought to evaluate orienteering's contribution to cognitive performance using a multidimensional approach. The study employed a quantitative, quasi-experimental design with pre-test/post-test control groups. Participants included 36 student-athletes from a sports high school (age: 14.44±0.51 years, body weight: 53.78±7.75 kg, BMI: 20.13±1.92, sports experience: 2.06±1.06 years). Participants were randomly assigned to three groups: orienteering + visual memory exercises (OR+H), orienteering training only (O), and a control group. Data collection instruments D2 Attention Test, N-Back Test, Map Test, and Multiple Intelligence Scale were administered at four time points: baseline, and weeks 4, 8, and 12. findings revealed significant improvements in attention levels for both OR+H and O groups, with remarkably rapid development in attention, reaction time, and accurate target marking on maps in the OR+H group. N-Back test data showed significant enhancements in immediate information processing capacity, favoring intervention groups. Multiple intelligence scale results demonstrated positive physical, logical, naturalistic, and visual changes; however, there was a relative decrease in musical, interpersonal, internal, and verbal intelligences. The control group exhibited no significant changes. In conclusion, orienteering training positively contributed to cognitive development, particularly in attention, spatial processing, and specific intelligence domains.