İklim Değişikliğinin Taşkın Modelleri Üzerine Etkisinin Kemer Ağva Çayında İncelenmesi

Abstract

Artan şehirleşme, özellikle sanayi ve yerleşim bölgelerinden çıkan sera gazları nedeniyle çevre ve atmosfer büyük ölçüde kirlenmekte ve küresel ölçekte havanın ısınma eğilimi de giderek artmaktadır. Küresel iklim değişikliğinin uzun yıllar devam etmesi durumunda, bu olayların yol açtığı sel gibi hidrolojik doğal afetler ile aşırı hava olaylarının şiddetinde, sıklığında ve aktivitesinde önemli artışlar olması beklenmektedir. Türkiye'de son yıllarda iklim değişikliğinin neden olduğu yaz sıcaklıklarında artış, kış yağışlarında azalma, ani ve şiddetli yağışlar ve taşkınlar görülmektedir. Özellikle Batı Akdeniz havzasında iklim değişikliğine bağlı olarak kısa zamanda şiddetli yağış meydana gelmesi sonucu taşkın olayları sık sık görülmeye başlanmıştır. Bu çalışmada, Kemer Ağva Çayının yinelenmeli taşkın debilerinin belirlenmesinde Sentetik yöntemler, Noktasal ve Bölgesel Taşkın Frekans Analizi yöntemleri kullanılmıştır. Antalya Kemer Ağva Çayı'ndaki mevcut durumda taşkın debileri ve çalışmada kullanılan iklim modellerinden HadGEM2-ES, MPI-ESM-MR ve CNRM CM 5.1 model çıktılarının RCP 4.5 ve RCP 8.5 senaryolarına göre 2050, 2075 ve 2100 projeksiyonlarının taşkın debileri belirlenmiştir. Bu çalışma yapılırken her bir meteoroloji istasyonu ayrı ayı değerlendirilmiştir. Havzayı etkileyen istasyonların tüm senaryo tipleri yıllık toplam yağış miktarları incelendiğinde havzada yağış azalış trendi olduğu tespit edilmiştir. Dere yatağının doğal veya ıslahlı durumlar için pürüzlülük katsayısı hesaplamaları için 'Modifiye Cowan Metodu (DSİ formatı)' kullanılmıştır. Hidrolik modelleme çalışmalarında MIKE 11 programı kullanılarak sayısal modelleme yapılmıştır. Çalışmada mevcut durum, 2050, 2075 ve 2100 projeksiyonu (RCP 4.5 ve RCP 8.5) senaryoları için toplam 35 yinelenmeli debi için MIKE 11 modelleme çalışması yapılmıştır. Bu çalışma ile Kemer Ağva havzasındaki su derinliklerinin 2050 yılına kadar olan süreçte artmakta, 2075 ve 2100 projeksiyonlarında ise iklim modellerinin yağış çıktılarının sonuçlarının da desteklediği üzere su derinliklerinde azalmakta olduğu ortaya konmuştur.The environment and atmosphere are largely polluted due to increased urbanization, especially greenhouse gases from industrial and residential areas, and the trend of warming air on a global scale is increasing. In the event that global climate change persists for many years, it is expected that there may be significant increases in the severity, frequency and activity of hydrological natural disasters such as floods caused by these events, as well as extreme weather events. In recent years, Turkey has seen an increase in summer temperatures caused by climate change, a decrease in winter precipitation, and sudden and heavy rains and flood. Especially in the Western Mediterranean basin, heavy rainfall and flood events have started to be seen frequently due to climatic changes. In this study, Synthetic methods, Point and Regional Flood Frequency Analysis methods were used to determine the iterative flood flow rates of Kemer Ağva Stream. In Antalya Kemer Agva Stream, the current flood rates and the 2050, 2075 and 2100 projections of the HadGEM2-ES, MPI-ESM-MR and CNRM CM 5.1 model outputs of the climate models used in the study were determined according to the RCP 4.5 and RCP 8.5 scenarios. During this study, each meteorology station was evaluated separately. When all scenario types of stations affecting the basin are examined, it has been determined that there is a precipitation decrease trend in the basin when the annual total precipitation amounts are examined. 'Modified Cowan Method (DSI format)' was used for roughness coefficient calculations for natural or improved conditions of the stream bed. In hydraulic modeling studies, numerical modeling was done by using MIKE 11 program. In the study, MIKE 11 modeling studies were carried out for a total of 35 repetitive flow rates for the current situation, 2050, 2075 and 2100 projection (RCP 4.5 and RCP 8.5) scenarios. With this study, it has been revealed that the water depths in the Kemer Ağva basin increase in the process until 2050, and decrease in the water depths in the 2075 and 2100 projections, as supported by the results of the precipitation outputs of the climate models.