Üniversite Öğrencilerinin Dini Yasaklarla İlgili Tutumları

Abstract

112 ÖZET Bu araştırmada, üniversite öğrencilerinin dinî yasaklar ile ilgili tutumları ve bu tutumları etkileyen bağımsız değişkenlerin etki dereceleri incelenmiştir. Araştırma 1994-95 öğretim yılında Ondokuz Mayıs Üniversitesine bağlı Tıp, Ziraat, Fen-Edebiyat ve Eğitim Fakültelerinin birinci ve dördüncü sınıflarını kapsamaktadır. Örneklem, ilgili fakültelerden seçkisiz örnekleme yoluyla 470 öğrenciden oluşmuştur. Araştırmada öğrencilerin dinî yasaklarla ilgili tutumlarını ölçmek için araştırmacı tarafından geliştirilen ve 25 maddeden oluşan 'Dinî Yasaklar Tutum Envanteri' kullanılmıştır. Bağımsız değişkenlerle ilgili bilgiler de yine araştırmacı tarafından hazırlanan 'Kişisel Bilgi Anketi' ile elde edilmiştir. Araştırmanın bağımlı değişkeni olan 'Üniversite öğrencilerinin Dinî Yasaklarla İlgili Tutumlarını etkileyebileceği düşünülen bağımsız değişkenlerin etkilerini belirlemek için, toplanan bilgilerin analizinde tek yönlü varyans analizi ve t-testi teknikleri kullanılmıştır, öğrenci gruplarının dinî yasaklarla ilgili tutum puan ortalamaları arasındaki önem kontrolünde en çok.05 hata payı kabul edilmiştir. Ayrıca, bağımlı değişkene etki dereceleri bakımından değişik dokuz faktörün etkisi % hesabı ile ölçülmüştür. Araştırma bulguları şu şekilde özetlenebilir: 1. Ondokuz Mayıs Üniversitesine bağlı fakültelerde öğrenim gören öğrencilerin dinî yasaklarla ilgili tutumları genelde olumludur.113 2. Fakülteler bakımından öğrencilerin dinî yasaklarla ilgili tutumları arasındaki farkın önemli olmadığı anlaşılmaktadır. 3. 1. sınıf öğrencilerinin dinî yasaklarla ilgili tutumları, 4. sınıf öğrencilerinin tutumlarından daha olumludur. 4. Yaşları ilerledikçe öğrencilerin dinî yasaklarla ilgili tutumları olumsuz yönde artmaktadır. 5. Erkek öğrencilerin dinî yasaklarla ilgili tutumlarının kız öğrencilerin tutumlarından daha olumlu olduğu anlaşılmaktadır. 6. Hayatının çoğunu köyde, küçük kasabalarda ve küçük şehirlerde geçiren öğrencilerin dinî yasaklarla ilgili tutumlarının, hayatının çoğunu büyük şehirlerde geçiren öğrencilerin tutumlarından daha olumlu olduğu anlaşılmaktadır. 7. Bitirdikleri lise bakımından meslek lisesi ve Îmam-Hatip lisesi mezunu olan öğrencilerin dinî yasaklarla ilgili tutumlarının diğer lise mezunlarının tutumlarından daha olumlu olduğu anlaşılmaktadır. 8. Anne-babalarının öğrenim düzeyi yükseldikçe öğrencilerin dinî yasaklar ile ilgili tutumlarının olumsuz yönde etkilendiği görülmektedir. 9. Anne-babalarının meslekleri bakımından, annesi ev hanımı, babası çiftçi ve işçi olan öğrencilerin dinî yasaklarla ilgili tutumlarının anne-babası diğer meslek gruplarında olan öğrencilerin tutumlarından daha olumlu olduğu görülmektedir. 10. Ailesinin sosyo-ekonomik düzeyi düşük olan öğrencilerin dinî yasaklarla ilgili olarak, ailesinin sosyo-ekonomik düzeyi yüksek olan114 öğrencilerin tutumlarından daha olumlu bir tutuma sahip oldukları görülmektedir. 11. Anne tutumunun öğrencilerin dinî yasaklarla ilgili tutumlarını etkilemediği; babası 'otoriter' olan öğrencilerin tutumlarının olumsuzluk bakımından daha yüksek olduğu görülmektedir. 12. Özel öğrenci yurtlarında barınan öğrencilerin dinî yasaklarla ilgili tutumları, diğer yerlerde barınan öğrencilerin tutumlarından daha olumludur. 13. Anne-babasının dinin gereklerini yerine getirme durumuna göre, öğrencilerin dinî yasaklarla ilgili tutumlarının değiştiği görülmektedir. Anne-babası dinin gereklerini hiç yerine getirmeyen öğrencilerin dinî yasaklarla ilgili olumsuz bir tutuma sahip oldukları görülmektedir. 14. Arkadaşları dinin gereklerini çok az yerine getirenler ile dine karşı ilgisiz olan öğrencilerin dinî yasaklarla ilgili olumsuz bir tutuma sahip oldukları anlaşılmaktadır. 15. Din eğitimi almamış öğrencilerin dinî yasaklar ile ilgili olumsuz bir tutuma sahip oldukları görülmektedir. öğrencilerin dinî yasaklarla ilgili bir tutuma sahip olmalarında; ailelerinin etkisinin yüksek, arkadaşlarının etkisinin normal, dindarların tutum ve davranışlarının etkisinin az fakat olumsuz yönde, basın-yayın araçlarının etkisinin az, ortaöğretimdeki din dersi ve diğer ders öğretmenlerinin etkisinin çok az, kendi zihinsel gelişimlerinin etkisinin çok fazla ve okudukları kitapların etkisinin fazla olduğu anlaşılmaktadır.