Tüketicilerin Gıda Güvenliği Bilinç Düzeylerine Etki Eden Faktörlerin Analizi: Samsun İli Kentsel Alan Örneği

Abstract

Araştırma kapsamında, Samsun ili Atakum, Canik ve İlkadım ilçelerinde ikamet eden tüketicilerin, gıda güvenliği bilinç düzeylerine etki eden sosyo-ekonomik ve davranışsal özellikler ortaya konulmuştur. Bu amaçla, 384 tüketici ile anket yapılmıştır. Anket sonuçlarından elde edilen verilerin değerlendirilmesinde; Varyans analizi, Ki-kare, Kruskal Wallis-H ve Mann Whitney-U testlerinden yararlanılmıştır. Ayrıca, tüketici bilinci üzerinde etkili olan faktörlerin analiz edilmesinde Sıralı Probit model kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, ailelerin aylık ortalama geliri 2056 TL olup, bunun yaklaşık %18'i gıda harcamalarına ayrılmaktadır. Tüketicilerin gıda güvenliği bilinç düzeyleri; düşük, orta ve yüksek olmak üzere üç gruba ayrılmıştır. Tüketicilerin meslekleri ile bilinç düzeyleri arasında istatistiksel olarak önemli ilişki bulunmuştur. Ayrıca tüketicilerin; yaş, eğitim süresi ve aylık gelir ortalamaları arasındaki farklılıklar istatistiksel olarak önemli bulunmuştur. Araştırmada, gıda güvenliği konusunda kadınların erkeklerden daha fazla bilinçli oldukları tespit edilmiştir. Eğitim ve gelirin, tüketicilerin gıda güvenliği konusundaki bilinç düzeyleri üzerinde pozitif etkiye sahip oldukları saptanmıştır. Araştırmada tüketicilerin gıda tüketimleri üzerinde en fazla etkili faktörün, doktor tavsiyesi olduğu tespit edilmiştir. Dolayısıyla, tüketiciler başta olmak üzere gıda sektöründe rol oynayan kişilerin, sağlık kuruluşlarının önderliğindeki eğitim çalışmalarıyla bilinç düzeylerinin artırılmasına önem verilmelidir.Anahtar kelimeler: Gıda güvenliği, gıda ürünü, bilinç düzeyi, SamsunIn this research, consciousness levels of the consumers of food safety and their socio-economic and behavioral characteristics were investigated in Atakum, Canik and İlkadım districts of Samsun province. With this aim, questionnaires were administered to randomly selected 384 consumers. Variance analysis, Chi-square, Kruskal Wallis-H and Mann Whitney-U tests were made to evaluate the data obtained from the results of questionnaires. Furthermore, Ordered Probit model was employed to analyze effecting factors on consumer consciousness level of food safety. Based on the results of the research, the average income of families was 2056 TL per month and 18% of it was spared for food. Consciousness levels of the consumers of food safety were classified into three groups: low, middle and high. There was statistically significant relationship between consumers? professions and their consciousness levels. Research results showed that, women are more conscious than men on food consumption. There were significant differences among age, duration of education and monthly income averages of consumers associated with the consciousness level. Level of education and consumer income had important positive effects on consumers? consciousness level of food safety. In addition the recommendation of medical doctors was the most important factor on consumers? food consumption. Therefore, it should be mentioned that consciousness levels of consumers and persons in food sectors would be increased by the lead of health organizations.Key words: Food safety, food product, consciousness level, Samsun