Merkez Sağ Siyasetin 1970'ler Hafızası: Geçmişi Popülerleştirmek

Abstract

Popülizm üzerine çalışmalar, son dönemlerde siyaset bilimi literatüründe çetrefilli bir hale gelmiştir. Bu durumun temel sebebi de siyaseti şekillendirmeye başlayan popülizmin tanımsal muğlaklığından kaynaklanmaktadır. Öte yandan popülizmi siyasal iktidarlar için vazgeçilmez kılan ise dünyada olduğu gibi Türkiye'de de siyasal partilerin iktidarlarını korumak ve sürdürülebilir kılmayı istemeleridir. Bu çalışmada bu istek Türkiye özelinde merkez sağ partiler referans alınarak incelenecektir. 1950'li yıllardan itibaren merkez sağ siyasetin popülist tavrı ve bu tavrını iktidarını meşru ve güçlü kılmak için kullanması sağ siyasette 'nostalji' kavramı üzerinden incelenecektir. Merkez sağın gelenek aktarımı ve popülist siyasetin söylem gücünün geçmişten bugüne belirli kavramlar üzerinde yükselmesi ve merkez sağ siyaseti geleneğe dönüştüren dinamikler üzerinde durulacaktır. Popülizm konusunun siyaset bilimi açısından çetrefilli ama güncel doğası referans alındığında bu tezin amacı da güncelin 'popüler' konusunu zamansal olarak 1970'ler ve günümüz Türkiye siyaseti üzerinden inceleme amacı taşımaktadır. Bu amaç çerçevesinde ortaya atılan 'nostalji' kavramı üzerinden argümanlar sunularak 'popülist siyasetin bugünün siyasetini meşrulaştırmak ve güçlendirmek ya da desteklemek için nostaljiye başvurduğu ve hatta bugünün siyaset anlayışında yeniyi ortaya çıkartmak yerine eskinin güvenilir hafızasına başvurarak kitlesini konsolide ettiği' tezini bilimsel bir temelde anlatmak amaç edinilmiştir. Merkez sağ siyasetin geçmişten bugüne temsilcileri olan Adnan Menderes, Süleyman Demirel, Turgut Özal ve Recep Tayyip Erdoğan'ın popülizmi nasıl kullandıkları, söylemleri ile izledikleri popülist sağ siyasetin, kuşak aktarımı nostalji kavramı ekseninde incelenecektir. Bu amaçla öncelikle popülizmin teorik çerçevesinin çizilmesi, 'hakiki millet' olma yolunda 'halk' ve 'seçkinler' arasındaki sınırların belirlenmesi, Türkiye'de özellikle üç ideoloji ekseninde, İslamcı, muhafazakâr ve seküler milliyetçilik çizgisinde somutlaşan siyaset anlayışı, Türkiye'de merkez sağ gelenek üzerinden popülist nostaljiye dair uğrakların açığa çıkarılması amaç edinilmiştir.

In recent years, studies on populism in the political science literature have grown more intricate. The main cause for this state of affairs is the vagueness around the definition of populism, which has started to influence politics. On the other hand, political parties in Turkey, like those across the world, seek to preserve and extend their hold on power, which is what makes populism essential for political regimes. This desire will be investigated in this study with regard to Turkey's center-right parties. The notion of 'nostalgia' in right-wing politics will be used to investigate the populist attitude of center-right politics since the 1950s and the use of this attitude to legitimise and strengthen its authority. The factors that turn center-right politics into tradition, the growth of populist politics' rhetorical power over specific ideas from the past to the present, and the transfer of center-right politics into tradition will all be highlighted. The purpose of this thesis is to investigate the current 'popular' issue chronologically through the 1970s and contemporary Turkish politics, taking into account the complicated but contemporary nature of the populism issue in terms of political science. This study aims to offer a scientific explanation for the claim that 'populist politics uses nostalgia to legitimise, strengthen, or support today's politics' by addressing the definition of 'nostalgia' as it is put forth with regard to this goal and even solidifying its base by relying on reliable recollections of the past rather than exposing the novel in contemporary politics. To achieve this, the use of populism and the populist right politics followed by Adnan Menderes, Süleyman Demirel, Turgut Özal, and Recep Tayyip Erdoğan—representatives of center-right politics from the past to the present—will be examined along the axis of the concept of generational nostalgia. In order to uncover the moments of populist nostalgia through Turkey's center-right tradition, the study aims to define the boundaries between the 'people' and the 'elites' on the path to becoming a 'nation.' It also seeks to understand politics as embodied in three ideologies, particularly on the axes of Islamist, conservative, and secular nationalism.