Vatan, Cumhuriyet ve Ulus Gazetelerine Göre 1947 Türkiye'sinin Siyasi Gündemi

Abstract

Türkiye'de 1876'da başlayan demokratik hayat, 1878'den itibaren otuz sene kesintiye uğrasa da 1908'de tekrar başlamış; eksiklikleri ve tek parti dönemine rağmen 1946'ya kadar devam etmiştir. Türkiye, İkinci Dünya Savaşı'na son ana kadar fiilen girmemiş; ancak savaşın sonunda oluşan yenidünya düzeninde, egemenlik haklarını teminat altına alabilmek için birtakım girişimlerde bulunmuştur. İçte yaşanan iktisadi buhran, antidemokratik kanun ve uygulamalar; dış dünyada Sovyet tehdidine karşı Batılı demokratların desteğine ihtiyaç duyulması, Türkiye'de muhalefet partisinin kurulmasına ve çok partili demokratik yaşama geçilmesine zemin oluşturmuştur. Ocak 1946'da kurulan Demokrat Parti(DP), ülke genelinde teşkilatlanmaya başlamış; Ocak 1947'de gerçekleştirdiği I. Kongresinde, ilan ettiği Hürriyet Misakı ile yol haritasını tayin etmiştir. 1947 senesi, Türkiye için önemli iç ve dış gelişmelerin yaşandığı bir yıl olmuştur. İktidar-muhalefet ilişkileri iyice gerginleşmiş; iktidar, muhalefeti darbe metodu takip edip hükümeti devirmekle; muhalefet de iktidarı, antidemokratik kanun ve uygulamalarla muhalefeti ezmekle itham etmiştir. İş dünyası, siyasi atmosferin bir an evvel normalleşmesini arzulamış; Batılı demokratlar da Türkiye'de çok partili demokrasinin pürüzsüz tatbikini önemsemişlerdir. Bir ayı aşkın devam eden iktidar muhalefet görüşmelerinin bazılarında bizzat Devlet Başkanı İsmet İnönü de hazır bulunmuş; ancak olumlu bir neticeye ulaşılamayacağı kanaati hâsıl olmuştur. İnönü, yayınladığı 12 Temmuz Beyannamesi ile bu gerginliğe müdahale etmiş; muhalefetin de iktidar partisi kadar kanun dairesinde siyaset yapma hakkı olduğunu belirtmiştir. Aynı tarihte Türk-Amerikan Yardım Antlaşması imzalanmış; Türkiye, içte çok partili demokratik rejimini muhkemleştirmiş, dışta ise Sovyetlere karşı Amerikan desteği ile uluslararası yalnızlıktan kurtulmuştur. Basın, her dönemde siyasetin nabzını tutmada önemli vazife görmüştür. Bu çalışmada, 1947 senesi Türkiye'sinin iç ve dış siyasi gündemi; Vatan, Cumhuriyet ve Ulus gazeteleri temel alınarak ortaya konulmuştur. Ayrıca; İsmet İnönü, Nihat Erim, Samet Ağaoğlu, Ahmet Emin Yalman, Hilmi Uran, Asım Us gibi dönemin siyasi aktörlerinin günlük ve hatıralarından da yararlanılmış; 1947 senesinin; Türkiye siyasetinde, günümüze kadar devam eden birçok pozisyona temel teşkil ettiği kanaatine varılmıştır. Anahtar Sözcükler: Demokrasi, Hürriyet Misakı, Truman Doktrini, 12 Temmuz BeyannamesiDemocratic life started in 1876 in Turkey, interrupted for 30 years since 1878; have started again in 1908; Despite its shortcomings and the single party period, it continued until 1946. Turkey had not attended in the Second World War virtually until the end of the war; However, in the new world order that emerged at the end of the war, he made some attempts to secure his sovereign rights. Internal economic crisis, anti-democratic laws and practices; in the outside world needed the support of Western democracies against the Soviet threat provided a basis for the establishment of opposition parties in Turkey and multiparty democratic life to be passed. Founded in January 1946, the Democrat Party started to be organized throughout the country; At the 1st Congress held in January 1947, The Party determined the road map with the Hürriyet Pact it announced. The year 1947 has been a year where there are significant internal and external developments for Turkey. The government-opposition relations became more strained; the government blamed the opposition for overthrowing the government. Similarly; the opposition accused the government of crushing the opposition with anti-democratic laws and practices. While The business world wanted the political atmosphere to normalize as soon as possible; Western Democrats also took care of the smooth implementation of multiparty democracy in Turkey. Inonu was also present at some of the government-opposition talks that lasted for more than a month; however, it was concluded that a positive result could not be achieved. President İsmet İnönü intervened in this tension with his July 12 Declaration; He stated that the opposition, as well as the ruling party, has the right to engage in politics within the law.The Turkish-American Aid Agreement was also signed on the same date; Turkey internalised the multi-party democratic regime inside the country, while in the outside Turkey was saved from international isolation with American support against the Soviet Union. The press played an important role in keeping the pulse of politics in every period. In this study, 1947 years of domestic and foreign political agenda of Turkey; It was based on Vatan, Cumhuriyet and Ulus newspapers. Also; Diaries and memories of political actors of the period such as İsmet İnönü, Nihat Erim, Samet Ağaoğlu, Ahmet Emin Yalman, Hilmi Uran, Asım Us were also used; Of the year 1947; Politics in Turkey, it was concluded that the basis for many positions continued until today. Key Words: Democracy, Hürriyet Pact, Truman Doctrine, July 12 Declaration