Şintoizm'de Tanrı Anlayışı

Abstract

Bu çalışma, Şintoizm'deki tanrı anlayışını, 'kami' kavramı çerçevesinde ele almaktadır. Tezde, kami inancı ile klasik politeist tanrı tasavvurları arasındaki benzerlik ve farklılıklar analiz edilmiştir. Çalışmanın temel problemi, Şintoizm'deki kami kavramının Batılı semitik-monoteist veya politeist tanrı yapısıyla açıklanamayacak kompleks ve özgün bir yapı gösterdiğini ve çok boyutlu bir anlatıma sahip olduğunu ortaya koymaktır. Binlerce kaminin varlığı çok tanrılı bir din izlenimi vermesine rağmen, kami kültünün sadece bununla açıklanamayacak kadar karmaşık bir yapıda olduğu görülmüştür. Katenoteistik bir yapının izlerine de rastlanan Şintoizm'in tüm bu görüşler çerçevesinde incelenmesi sonucunda bu inanç biçimlerinin hepsinden parçalar taşıyan bir yapıda olduğu görülmüştür. Bu bağlamda, kamilerin doğa fenomenleri, ata ruhları, nesneler ve sosyal alanla ilişkisi ortaya konulmuş; Şintoizm'in kutsal ve kültürel boyutları birlikte değerlendirilmiştir. Araştırmada, fenomenolojik yöntem kullanılarak farklı inanç sistemlerinin tanrı anlayışları karşılaştırmalı biçimde incelemeye alınmıştır. Amaterasu gibi ulusal kamilerin, diğer bazı dinlerde, Antik Mısır'daki Ra gibi güneşle bağlantılı benzerlerine rastlandığı görülmüştür. Fakat bu benzerlik tematik boyutta görülmüş olup, genel anlamda kami kavramını karşılanyan bir benzerliğe rastlanmamıştır. Şintoizm'deki kami anlayışının sadece dini boyutu etkilemediği, aynı zamanda kamilerin insanlarla birlikte yaşadığı inancından ötürü kültürel kimliği şekillendiren ve sosyal boyutlarda da büyük etkilere sahip olan bir etken olduğu görülmüştür. Şintoizm'in ve kami inancının Japonya'nın kültürel yapısından ayrı düşünülemeyeceği, ikisinin tarihsel süreç içinde kaynaşık bir hale geldiği görülmektedir. Tezimiz, Şintoizm'in Japon sosyal yapısı, ritüelleri ve gündelik yaşamdaki etkilerine odaklanarak, kami inancının tarihsel, teolojik ve sosyokültürel boyutlarını ele almaktadır. Japon dini düşüncesine dair Türkçe literatüründeki sınırlı çalışmalara farklı bakış açısıyla ve konunun daha toplu olarak ele alınmasıyla katkı sağlamayı amaçlayan bu çalışma, Şintoizm'de tanrı anlayışını anlamak isteyen araştırmacılar için kami kültü bağlamında spesifik ve özgün bir perspektif sunmaktadır.

This study examines the concept of divinity in Shintoism within the framework of the notion of 'kami.' The thesis analyses the similarities and differences between the belief in kami and classical polytheistic conceptions of gods. The main problem addressed in the study is to demonstrate that the concept of kami in Shintoism presents a complex and unique structure that cannot be explained through the Western Semitic-monotheistic or polytheistic models of divinity, and that it possesses a multi-dimensional expression. Although the existence of thousands of kami gives the impression of a polytheistic religion, it has been observed that the kami cult is too complex to be explained solely on this basis. Traces of a katenotheistic structure are also found in Shintoism, and when examined through the lens of all these perspectives, it appears to embody elements from all these belief systems. In this context, the relationship of kami with natural phenomena, ancestral spirits, objects, and the social sphere is revealed, and both the sacred and cultural dimensions of Shintoism are evaluated together. In the research, a phenomenological method is used to comparatively examine the conceptions of gods in different belief systems. It has been observed that national kami such as Amaterasu have thematic similarities with sun-related deities in other religions, such as Ra in Ancient Egypt. However, these similarities are thematic in nature, and no full counterpart has been found that corresponds to the concept of kami as a whole. It has been found that the understanding of kami in Shintoism not only influences the religious dimension, but also serves as a factor that shapes cultural identity and has significant social effects, due to the belief that kami coexist with humans. It is evident that Shintoism and the belief in kami cannot be considered separate from Japan's cultural structure, and that the two have become integrated over the course of history. This thesis focuses on the effects of Shintoism on Japanese social structure, rituals, and daily life, and addresses the historical, theological, and sociocultural dimensions of the belief in kami. Aiming to contribute to the limited Turkish literature on Japanese religious thought with a different perspective and a more comprehensive treatment of the topic, this study offers a specific and original perspective on the concept of divinity in Shintoism through the lens of the kami cult, for researchers seeking to understand the Shinto view of god.