Yaşlıların Yaşam Kalitesini Artırmaya Yönelik Hazırlanan Psikoeğitim Programının Etkililiğinin Sınanması

Abstract

Değişen ve gelişen dünya düzeninde beklenen yaşam süresinin de artmasıyla yaşlı nüfus artış göstermiştir. Beklenen yaşam süresinin artması ile birlikte yaşam kalitesi kavramı da değer kazanmıştır. Bu araştırmada, yaşlı bireyler için yaşam kalitesini yükseltmeye yönelik hazırlanan psikoeğitim programının yaşlı bireylerin yaşam kalitesi üzerindeki etkililiğinin incelenmesi amaçlanmaktadır. Çalışma ön test son test kontrol gruplu desende deneysel bir araştırmadır. Araştırmanın örneklemini İstanbul Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü'ne bağlı ilçe huzurevinde ikamet eden 10 deney, 10 kontrol olmak üzere 20 kişi oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama araçları olarak 'Kişisel Bilgi Formu' ve 'Yaşlılarda Yaşam Kalitesi Ölçeği' kullanılmıştır. Katılımcıların Yaşlılarda Yaşam Kalitesi Ölçeği puan ortalaması, cinsiyeti, yaşı, eğitim düzeyi, medeni durumu, emekli olmadan önceki mesleği ve kronik hastalığın varlığı değişkenleri incelenmiştir. İncelenen değişkenler neticesinde birbirine denk gruplar oluşturulmuş ve gönüllülük esasına dikkat edilerek veriler toplanmıştır. Deney grubuna, araştırmacı tarafından geliştirilen ve uzman görüşü alınarak son hâline getirilen 10 oturumluk bir psikoeğitim programı uygulanmıştır. Araştırmadan elde edilen verilerin analizinde SPSS 21 programı kullanılmıştır. Veriler normal dağılım sağladığı için parametrik test tekniklerinden bağımlı örneklem t-testi ve bağımsız örneklem t-testinden yararlanılmıştır. Araştırmanın sonucuna göre Yaşlıların Yaşam Kalitesini Artırmaya Yönelik Hazırlanan Psikoeğitim Programına katılan deney grubu ile psikoeğitim programına katılmayan kontrol grubu bireylerinin Yaşlılarda Yaşam Kalitesi Ölçeği son test puanları arasında deney grubu lehine anlamlı bir fark vardır. Yaşlıların Yaşam Kalitesini Artırmaya Yönelik Hazırlanan Psikoeğitim Programına katılan bireylerin Yaşlılarda Yaşam Kalitesi Ölçeği ön test puan ortalamaları ile son test puan ortalamaları arasında anlamlı bir fark vardır. Yaşlıların Yaşam Kalitesini Artırmaya Yönelik Hazırlanan Psikoeğitim Programı uygulanmayan kontrol grubu bireylerinin Yaşlılarda Yaşam Kalitesi Ölçeği ön test ve son test puanları arasında anlamlı bir fark yoktur.

With the changing and developing global order, the increase in life expectancy has led to a rise in the elderly population. As life expectancy increases, the concept of quality of life has gained significance. The aim of this study is to examine the effectiveness of a psychoeducation program developed to improve the quality of life of elderly individuals. This is an experimental study using a pre-test–post-test control group design. The sample of the research consists of 20 individuals residing in a district nursing home affiliated with the Istanbul Provincial Directorate of Family and Social Services, with 10 individuals in the experimental group and 10 in the control group. The 'Personal Information Form' and the 'Quality of Life Scale for the Elderly' were used as data collection tools. Participants' average scores on the Quality of Life Scale, as well as their gender, age, education level, marital status, preretirement occupation, and presence of chronic illness were examined. Based on these variables, equivalent groups were formed and data were collected on a voluntary basis. A 10-session psychoeducation program, developed by the researcher and finalized based on expert opinions, was applied to the experimental group. SPSS 21 was used for data analysis. Since the data showed normal distribution, parametric test techniques such as the paired samples t-test and independent samples t-test were used. According to the results, there was a statistically significant difference in favor of the experimental group between the post-test scores of the experimental and control groups. Additionally, a significant difference was found between the pre-test and posttest scores of the experimental group. However, there was no significant difference between the pre-test and post-test scores of the control group. These findings indicate that the psychoeducation program developed to improve the quality of life of the elderly was effective.