Çarşamba Ovasında Yetiştirilen İkinci Ürün Mısırda Bitki Sıklığı ve Azotlu Gübrenin Tane Verimi, Verim Komponentleri ve Bazı Bitkisel Karakterler Üzerine Etkisi

Abstract

163 6. ÖZET Bu çalışma, Çarşamba ovasında killi bir toprakta ikinci ürün olarak yetiştirilen P.3747 melez mısırında bitki sıklığı ve azotlu gübrenin birim alan tane verimi ve diğer bazı agronomik karakterler üzerine etkilerini araştırmak ve en yüksek birim alan tane verimi sağlayan en uygun bitki sıklığı ve azotlu gübre seviyelerini tespit etmek amacıyla 1991 ve 1992 yıllarında yürütülmüştür. Tesadüf blokları deneme deseninde faktöriyel olarak düzenlenen denemede dört bitki sıklığı (4000, 6000, 8000, 10000 bitki/da) ve dört azot dozu (0, 10, 20, 30 kg/da) dört tekrarlamalı olarak uygulanmıştır. Birim alan tane verimi ile 22 değişik bitki, koçan ve tane karakterine ait veriler her yıl için ayrı ayrı ve iki yıl birleştirilmiş olarak analiz edilmiştir. Bitki sıklığı, birim alan tane verimini 0 ve 10 kg/da azot dozlarında olumsuz, 20 ve 30 kg/da azot dozlarında ise olumlu şekilde etkilemiştir. Bitki sıklığı arttıkça, çiçek tozu dökme-koçan püskülü çıkarma aralığı uzamıştır. Diğer taraftan, bitki sıklığı birim alandaki tane sayısı ve koçan püskülü çıkarma süresini değişik azot dozlarında farklı oranlarda artırmıştır. Bitki sıklığı arttıkça, bitki boyu ve koçan yüksekliği hiç azot uygulanmayan parsellerde azalmış, buna karşılık 10, 20 ve 30 kg/da azot dozlarında ya hiç değişmemiş ya da çok az artmıştır. Koçanda sıra sayısı, sırada tane sayısı, koçanda tane sayısı, bitkide tane sayısı, 1000 tane ağırlığı, koçan çapı, koçan uzunluğu, sap kalınlığı, kardeşlenme oranı, hektolitre ağırlığı, hasat indeksi ve tane koçan oranı bitki sıklığı arttıkça azalmıştır. Bunun yanısıra koçanda tane verimi, bitkide tane verimi ve 100 bitkide koçan sayısı ise bitki sıklığından olumsuz yönde fakat değişik azot dozlarında farklı oranlarda etkilenmişlerdir. Diğer taraftan bitki sıklığı artışları, çiçek tozu dökme ve hasatta tane nemi üzerine hiç etkili olmamıştır. Azotlu gübre, birim alan tane verimi, koçanda tane verimi, 100 bitkide koçan sayısı, birim alanda tane sayısı, bitki boyu ve koçan yüksekliğini olumlu yönde ancak değişik bitki sıklığı seviyelerinde farklı oranlarda etkilemiştir. Bunun yanısıra, koçanda sıra sayısı, sırada tane sayısı, koçanda tane sayısı, bitkide tane sayısı, 1000 tane ağırlığı, koçan çapı, koçan uzunluğu, sap kalınlığı, kardeşlenme oranı, hektolitre ağırlığı, hasat indeksi ve tane koçan oranı azotlu gübreye olumlu rispans göstermiştir. Buna karşılık azotlu gübre, koçan püskülü çıkarma süresinin değişik bitki sıklığı ' seviyelerinde farklı oranlarda azalmasına yol açmıştır. Çiçek tozu dökme süresi ve164 çiçek tozu dökme-koçan püskülü çıkarma aralığı ise azotlu gübre arttıkça kısalmıştır. Hasatta tane nemi azotlu gübreden hiç etkilenmemiştir. Birim alan tane verimi bakımın dan en uygun bitki sıklığı 7924 bitki/da, ekonomik optimum azot dozu ise 23 kg/da olarak tespit edilmiştir.

165 7. SUMMARY This study was carried out in Çarşamba plain with P.3747 hybrid maize grown as a second crop on a clay soil between 1991 and 1992 years. The aim of the study was to determine the effect of plant density and nitrogen fertilizer on grain yield per unit area and some other agronomical plant characters and also to fined out optimum nitrogen rate and plant density for maximum grain yield. A randomized complete design organized as a factorial experiment with four planting rates (4000, 6000, 8000, 10000 plants/da), four nitrogen levels (0, 10, 20, 30 Kg/da) and four replications was used. The data belonging to grain yields per unit area and 22 some other plant, ear and kernel characters were analyzed for both individual and combined years. Plant density affected grain yield per unit area negatively at 0 and 10 Kg/da, and positively at 20 and 30 Kg/da nitrogen rates. As plant density increased, anthesis-silking interval lengthened. On the other hand, plant density increased grain number per unit area and silking period differently at various nitrogen levels. As plant density increased, while plant height and ear height decreased at zero nitrogen level they remained unchanged or increased slightly at 10, 20, and 30 Kg/da. Row number per ear, kernel number per row, kernel number per ear, kernel number per plant, 1000 grain weight, ear diameter, ear length, stem diameter, number of tillers, test weight, harvest index, and shelling percentage were decreased as plant density increased. In addition to this, grain yield per ear, grain yield per plant, and ear number per 100 plants were affected negatively and differently at various nitrogen levels. On the other hand, plant density increases didn't affect anthesis and moisture content at harvest time. Nitrogen fertilizer affected grain yield per unit area, grain yield per ear, ear number per 100 plants, kernel number per unit area, plant height, and ear height positively and differently at various plant populations. In addition to this, row number per ear, kernel number per row, kernel number per ear, kernel number per plant, 1000 grain weight, ear diameter, ear length, stem diameter, number of tillers, test weight, harvest index, and shelling percentage responded positively to the nitrogen fertilizer. However, nitrogen fertilizer affected silking period negatively and differently at various i plant populations. Anthesis and anthesis-silking interval were shortened as nitrogen rates increased. Moisture content at harvest wasn't affected at all by nitrogen fertilizer. For166 the grain yield per unit area, the optimum plant population was 7924 plants/da and the most economical nitrogen rate was 23 Kg/da.