Aynalı Sazan (Cyprinus Carpio L.)'ın Kemiksi Yapılarında Birikim Takibi Metodu İle Yaş Doğrulaması

Abstract

AYNALI SAZAN ( CYPRINUS CARPIO L.)' İN KEMİKSİ YAPILARINDA BİRİKİM TAKİBİ METODU İLE YAŞ DOĞRULAMASI ÖZET Bu çalışmada, 0 yaş grubu aynalı sazan ( Cyprinus carpio L. ) yavruları iki ayrı göle aşılanarak, 3.5 yıl süreyle ayda iki kez olmak üzere örneklenmiştir. Gerçek yaşları bilinen bu örneklerden pul, otolit, omur, operkül, suboperkül ve yüzgeç ışını olmak üzere altı kemiksi yapı örneği çıkarılmıştır. Çalışmanın ilk aşamasında otolit uzunluğu, otolit genişliği, otolit ağırlığı, omur çapı, operkül ve suboperkül uzunluğu ile çatal boy arasındaki ilişkiler tesbit edilerek kemiksi yapı büyümesi ile balık büyümesi arasındaki bağıntı belirlenmiştir. Çalışmanın ikinci aşamasında ise kemiksi yapılardaki kenar birikiminin yıl içerisindeki değişimi takip edilerek, annulus oluşumunun doğrulanması amaçlanmıştır. Bunun için her kemiksi yapı ve yaş grubunda annulus yarıçapları belirlenmiştir. Annulus oluşum periyodu, opak ve hiyalin halkaların aylık gözlenme oranı, kenar birikim uzunluğu ve kenar büyüme hızının aylık değişiminin tesbiti ile yaşa, ve eşeye bağlı olarak tesbit edilmiştir. Gerçek yaşı bilinen bu örneklerde iki özel durumla karşılaşılmıştır. Pul örneklerinin %76' sında meydana gelen absorbsiyon olayı merkez ve ilk yaş halkasının görülmesini engellemiş, bu yüzden pul metodu bu çalışmada uygun bir yaş tekniği olarak doğrulanmamıştır. İkincisi, örneklerin büyük çoğunluğunda olmak üzere kemiksi yapılarda ortak bir stok halkasının oluşumunun gözlenmesidir. Kemiksi yapı büyümesinin balık büyümesi ile ilişkilendirilmesinde regresyon analizi, annulus yarıçap ölçümlerinin eşeyler bakımından değerlendirilmesinde t-testi, stok halkasının tesbitinde varyans analizi gibi istatistik hesaplama ve testler kullanılmıştır. Sonuç olarak, otolit ve omur bu türün gerçek yaşını güvenle doğrulayan iki kemiksi yapı olarak belirlenmiştir. Operkül ve suboperkül gerçek yaşı doğrulamakla birlikte karşılaştırmalı yaş tayini metodlarında dikkatlekullanılmalıdır. Pul ve yüzgeç ışınının türün yaş tayininde uygun teknikler olmadığı sonucuna varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Yaş Doğrulama, Kemiksi Yapı, Opak birikim, Aynalı Sazan (Cyprinus carpio L).m ABSTRACT In this study mirror carp ( Cyprinus carpio L. ) of 0-age were released into two different ponds and recaptured twice a month during three and a half year. Six bony structures such as scale, otolith, vertebra, opercle, subopercle and fin ray were removed from these known age fishes. Firstly, the relation between fork length and otolith length, otolith width, otolith weight, vertebra diameter, opercle and subopercle length was determined to see the growth type of bony structure and fish. In the second part of the study, it is aimed to validate annulus formation by annual change of opaque increment on bony structure edge. So, the radii of annuli on each bony structure of all ages were measured. Period of annulus formation was determined by means of sex and age observing the monthly variation of opaque and hiyalin edge frequency, increment width and marginal growth rate. Two rarely seen formation were identified on bony structures of these known age fishes. The first one was the focal scale resorption on scales of 79% of the samples that prevented the interpretation of focus and the first annulus on scales. Therefore, scale was unvalidated as an appropriate age determination technique. The second was the observation of a common stock ring formed on bony structures of the most of the samples. Regression analysis were used to determine the relations between bony structures and fish dimensions. Significance of difference between the annulus radii of two sexes were tested by t-test and the stock ring was controlled by analysis of variance. In conclusion, otolith and vertebra were determined as two reliable bony structures for age validation of this species. It is also decided that opercle and subopercle must be treated by high attention in comparative age determination studies though their validated ages. Unfortunately, it is concluded that scaleand fin ray section were unreliable structures for age determination and validation of this species. Key Words: Age Validation, Bony Structure, Opaque increment, Mirror carp ( Cyprinus carpio L. )