Samsun İli Çarşamba Ovası Tarım İşletmelerinde Maliyetler ve Muhasebeleştirilmesi Üzerine Bir Araştırma

Abstract

iSAMSUN İLİ ÇARŞAMBA OVASI TARIM İŞLETMELERİNDEMALİYETLER VE MUHASEBELEŞTİRİLMESİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMAÖZETAraştırmanın amacı, tarım işletmeleri için uygulanabilir bir muhasebe kayıtsistemi oluşturmaktır. Bu amaçla Samsun İli Çarşamba ovasında arazi büyüklüğü 100dekarın üzerinde olan 28 örnek işletmeden elde edilen veriler kullanılmıştır. Veriler,anket yoluyla elde edilmiş olup, 2004 yılına aittir. Toplanan veriler, tek düzenmuhasebe sistemine uygun olarak hazırlanan hesap planı ile muhasebe kayıtlarınaaktarılmış, daha sonra işletmelerin yevmiye defteri kayıtları, gelir tablosu ve bilançosuhazırlanmıştır.Araştırma sonucunda, tek düzen muhasebe sistemine göre tarım işletmelerininyapısına uygun muhasebe kayıt sisteminin oluşturulabileceği tespit edilmiştir.Türkiye'deki tarım işletmeleri ile diğer ülkelerdeki işletmeler arasında karşılaştırmayapabilmek için, Uluslararası Muhasebe Standartları Kurulunun yayınlamış olduğutarım muhasebe standardına yönelik, vergi mevzuatında bazı değişiklikler yapılmasıgerekmektedir. Bu değişikliklerin başında, biyolojik varlıkların çağ değişimi sonucundaortaya çıkan kıymet artışlarının mali tablolara aktarılması ve söz konusu varlıklarınpazar değeri ile değerlendirilmesi gerekmektedir.İncelenen işletmelerde gerçek usulde hesaplanan ortalama vergi tutarı, stopajyoluyla toplanan vergi tutarından 5.3 kat fazladır. Elde edilen bu sonuç, tarımişletmelerinin etkin bir şekilde vergilendirilmesi açısından önemli bir bulgudur. Buamaçla vergi mevzuatında arazi limitleri yeniden belirlenmeli, defter tutan tarımişletmelerine vergi muafiyetleri ve teşvikler getirilerek, defter tutan işletme sayısıartırılmalıdır.Çiftçilerin satın aldıkları girdiler için ödedikleri KDV oranları, sattıklarıürünlerden tahsil edilen KDV'den yüksektir. Vergi adaletini sağlamak amacıyla,çiftçilerin kullandıkları girdilere ait KDV oranları düşürülmeli, stopaj yoluylavergilendirilen çiftçilere KDV iadesi yapılmalıdır.Anahtar Kelimeler: Çarşamba ovası, tarım muhasebesi, tek düzen muhasebe sistemi,tarımdan alınan vergiler, mali tablolar.

iiA RESEARCH ON COSTS OF FARM PRODUCTIONS AND ACCOUNTING INÇARŞAMBA PLAIN, SAMSUNABSTRACTThe main purpose of the research is to design an applicable accounting systemfor farms. The data obtained from 28 sample farms which the tillable are more than 100decares. The data concerning the year 2004, were obtained from questionnaries. Theobtained data were transferred into accounts with an accounting chart suitable foruniform accounting system. Then, original entries, income statements and balance sheetwere designed.The research result, reveiled that a recording system suitable for the structure offarms may be formed according to the uniform accounting system. In order to makecomparison between farms in Turkey and other countries, certain modifications shouldbe realized in tax legislation according to the oriented-agricultural accounting standards,issued by International Accounting Standards Board. Transfer appreciation appearingdue to era variation of biological assets and their evaluation with market values wereamong the list of certain changes.Avarage tax amount calculated in actual bases is 5.3 times more than the taxamount collected by stoppage system in analyzed farms. This result is an importantfindings in terms of farm taxation in an efficient way. For this purpose, land limits intax regulation should be redefined, tax allowances and incentives should be put intoforce to increase the number of farms keeping records.Ratios of Value Added Tax (VAT) paid by the producers agricultural for inputsare more than the collected VAT of the sold product. In order to provide tax justice,VAT ratios of agriculturel inputs should be reduced and VAT refund should be carriedout for farmers taxed by stoppage.Key words: Çarşamba Plain, agricultural accounting, uniform accounting system, taxeson agriculture, financial statements.