Değişik Tarımsal Artıkların Hericium Erinaceus Mantar Üretiminde Kullanım Olanakları

Abstract

Bu çalışmada ülkemizde fazla miktarda bulunan ve lignoselülozik yönden zengin değişik tarımsal ve kereste (odun) artıklarının H. erinaceus mantar yetiştiriciliğinde kullanım olanaklarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Yetiştirme ortamı ana materyalleri olarak meşe talaşı (MT), kavak talaşı (KT), fındık kabuğu (FK) ve buğday samanı (S), katkı maddeleri olarak da buğday kepeği (BK), çay atığı (ÇA), ayçiçeği küspesi (AK), pirinç kepeği (PK) ve tavuk gübresi (TG) kullanılmıştır. Denemede ele alınan meşe talaşı, kavak talaşı, fındık kabuğu ve saman materyalleri tek başına, bunlara 1:1 (w:w) oranında saman ilavesiyle hazırlanan karışımlarda ve %20 oranında katkı maddeleri ilave edilmesi ile hazırlanan yetiştirme ortamlarında misel gelişim durumları belirlenmiştir. Yetiştirme ortamlarının bazı kimyasal özellikleri, bunlarla misel gelişimi arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Misel gelişim hızı ve yoğunluğu bakımından en iyi gelişimler FK ve MT materyallerine %20 oranında BK, PK, ÇA ve AK ilave edilerek hazırlanan ortamlardan elde edilmiştir. Bu çalışma sonucunda en iyi misel gelişimi gösteren yetiştirme ortamları üretime alınarak bu yetiştirme ortamlarının mantar verim ve kalitesi üzerine etkileri belirlenmiştir. En yüksek verim (167.0 g/torba) ve biyolojik etkinlik oranı (%32.99) FK+20PK ortamından elde edilmiştir. Ayrıca mantar üretiminde kullanılan ortamların sterilizasyon, misel gelişim ve hasat sonrası bazı kimyasal özellikleri ile verim arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Verim ve biyolojik etkinlik ile bu özellikler arasında ilişki bulunmamıştır.

In the present study, it was aimed to determine the possibilities of using different agricultural and timbered wastes, rich in lignocelluloses and easily available in a large amount in our country, in the cultivation of H. erinaceus. Oak sawdust (MT), poplar sawdust (KT), hazelnut shell (FK) and wheat straw (BS) were used as basic materials for substrate preparation, while wheat bran (BK), tea waste (ÇA), sunflower bagasse (AK), rice bran (PK) and chicken manure (TG) were used as supplementary materials. Mycelium growth on the substrates prepared by the basic materials alone and their mixtures with wheat straw (1:1, w:w), and with 20% of supplemented materials such as wheat bran, tea waste, sunflower bagasse, rice bran and chicken manure were determined in Petri dishes. The best mycelium growth rate and density were obtained with using FK and MT materials supplemented with 20% rate of BK, PK, ÇA and AK. Substrates showing the best mycelium growth in the petri dishes were used in the cultivation of H. erinaceus, and the effects of these substrates on yield and quality of the mushroom were determined. The highest mushroom yield (167.0 g/bag) and biological efficiency (32.99%) were obtained with using FK+20PK substrate. In addition, relationships between mushroom yields and chemical contents of the substrates, determined after sterilization, mycelium growth and harvest, were investigated. There was not a significant relationship between these parameters and mushroom yield, and also biological efficiency.