The Relationship Between Subjectivity and Ambivalence in the Black Mirror Series

Abstract

Modernitenin öne çıkan unsurlarından birisi belirsizlikleri bertaraf etme arzusudur. Rasyonel özne tanımlamalarında da söz konusu kesinlik arzusu oldukça belirleyicidir. Ancak bugünün toplumlarında bireylerin toplumsal yaşamda birer özne olarak var olma zemininin giderek aşındığı, öznelliğin kesin sınırlar içerisinde tanımlanmış unsurlardan oluşmadığı, müphemliklerle iç içe olduğu fikri ön plana çıkmaya başlamıştır. Söz konusu müphemliğin bireyin kendisini bir özne olarak var edebilmesi sürecinde yıkıcı etkileri olduğu kadar yeni tür öznellik biçimlerini düşünmeye izin veren imkanları da barındırdığı söylenebilir. Popüler kültür ürünlerinde, özellikle de distopik anlatılarda müphemlik-öznellik arasındaki bu çift yönlü ilişkiye sıklıkla yer verilmektedir. Bu çalışmada, öznellik-müphemlik ilişkisi Black Mirror dizisi özelinde tartışmaya açılmaktadır. Amaçlı örneklem tekniğiyle seçilen dizinin tüm bölümleri karakterlerin özne olma-edilgen olma durumları, varsa özne/etken olarak var olma mücadeleleri çerçevesinde incelenmiştir. Dizide özne-nesne, fail-mağdur, iyi-kötü gibi düalist yapıların belirsizleşmesi şeklinde açığa çıkan bu mücadeleler, müphemliklerin özgür, bağımsız bir birey inşasında ne tür olumsuzluklarla ilişkilendirildiği ya da özgürleşme olanaklarını düşünmeyi mümkün kılıp, kılmadığı bağlamında sorgulanmıştır.