Fındık Tarımında Kısmi Zamanlı Çiftçiliğin Tarımsal Arazi Kullanım Özelliklerine Etkilerinin ve Sosyal Maliyetinin Belirlenmesi

Abstract

Bu çalışmada, (i) kısmi zamanlı çiftçiliğin arazi kullanım özellikleri, üretkenlik ve verimlilik üzerindeki etkilerini araştırmak ve (ii) fındık üretiminde kısmi zamanlı çiftçiliğin sosyal maliyetini tahmin etmektir amaçlanmıştır. Araştırma verileri Ordu ve Giresun illerinde tesadüfi seçilen 152 fındık üreticisinden toplanmıştır. Fındık tarımında yarı zamanlı çiftçiliğin sosyal maliyeti tahmin edilirken, katlanılan üretim maliyeti, verim kayıpları ve fiyat kayıpları değerlendirilmiş ve birleştirilmiştir. İşletme düzeyinde etkinliği ölçmek için stokastik sınır üretim fonksiyon modeli kullanılmıştır. Araştırma bulguları, araştırma alanındaki kısmi zamanlı çiftçiler için uygun olmayan arazi kullanımının sebeplerinin aşırı kimyasal kullanımı, hasat süresinin daha kısa olması, gübre kullanımında toprak ve yaprak analiz sonuçlarının göz ardı edilmesi, çiftçilerin yeterli yatırıml yapmaması gibi sebepler olduğunu göstermiştir. Tam zamanlı çiftçiler, kısmi zamanlı çiftçilerden daha yüksek bir teknik etkinlik puanına sahiptir. Karadeniz Bölgesi'nde kısmi zamanlı çiftçiliğin sosyal maliyeti hektara 4424 TL, toplamı ise 1,47 milyar TL’dir. Etkinliği düşük kısmi zamanlı çiftçilerin fındık bahçelerinin yasal hakları korunarak tam zamanlı çiftçilere geçişini kolaylaştırılması, kısmi zamanlı çiftçiliğin arazi kullanımının sürdürülebilirliği üzerindeki olumsuz etkilerini ve dışsallıkları azaltabilir. Çalışmada ayrıca, kısmi zamanlı çiftçilerin doğrudan devlet desteğine ulaşmalarının veya eğitim programlarından yararlanmalarının sağlanması kısmi zamanlı çiftçiliğin sosyal maliyetini azaltabileceği önerilmektedir. Hem aile işgücü hem de ücretli işgücünün niteliklerinin artırılmasına yönelik eğitim ve yayım programlarının geliştirilmesi, bölgede sürdürülebilir arazi kullanımına olumlu katkı sağlayabilir.