Kamu Yönetiminin Şeffaflığı ve Bilgi Edinme Hakkı

Abstract

Devletler, geçmişte uzun yıllar boyunca geleneksel bir yöntem olarak gizlilik politikasını tercih etmiştir. Gizlilik politikası, vatandaşların idarenin bünyesinde bulunan bilgi ve belgelere erişimini ve bunları edinmesini engelleyen bir anlayış olarak tanımlanmaktadır. Yaşanan teknolojik gelişmelerin ardından dijitalleşme ve artan kamu hizmetleriyle Dünya çapında birtakım dönüşümler gerçekleşmiştir. Dönüşümle birlikte artık idare, gerek kamu hizmetini yürütürken gerekse bağımsız olarak vatandaşlar hakkında veriler toplamaktadır. Bu bağlamda bireylerin bilme ihtiyacı ortaya çıkmıştır. Böylelikle idare gizlilik politikasından şeffaflığa doğru kademeli bir dönüşüm yaşamıştır. Dönüşüm esnasında idarede etkin role sahip bürokrasi sınıfı gelişerek şeffaflaşma sürecine bazen olumlu bazen olumsuz katkı sunmuştur. Ayrıca bu süreçte bireylerin demokrasiye olan ilgisi artmış ve hukuk devleti ilkesini benimseyen yönetim talepleri ortaya çıkmıştır. Bireylerin bu taleplerinin karşılanması iyi idare hakkı kapsamında şekillenmiştir. Nitekim gizliliğin hakim olduğu bir idare anlayışından şeffaflığın hakim olduğu bir anlayışa dönüşümde en önemli unsur bireylere bir insan hakkı olarak tanınan bilgi edinme hakkıdır. Çalışmada bilgi edinme hakkının idarede gizlilik politikası ve şeffaflık bağlamında dönüşümünün değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Aynı zamanda bilgi edinme hakkının teorik çerçevesi ve pozitif hukuktaki yeri ile hakkın sınırlarının da doktrin ve yargı kararları bağlamında incelenmesi hedeflenmektedir. Anahtar Sözcükler: Bilgi edinme hakkı, Gizlilik politikası, Şeffaflık, İyi idare hakkı, Açık devlet verisi.

For many years in the past, governments have traditionally favoured a policy of secrecy. Confidentiality policy is defined as an understanding that prevents citizens from accessing and obtaining information and documents held by the administration. Following the technological developments, a number of transformations have taken place worldwide with digitalisation and increased public services. With the transformation, the administration now collects data on citizens both while carrying out public services and independently. In this context, individuals' need to know has emerged. Thus, the administration has experienced a gradual transformation from secrecy policy to transparency. During the transformation, the bureaucracy class, which has an active role in the administration, has developed and contributed to the transparency process, sometimes positively and sometimes negatively. In addition, in this process, individuals' interest in democracy has increased and demands for an administration that has adopted the rule of law have emerged. Meeting these demands of individuals has been shaped within the scope of the right to good administration. As a matter of fact, the most important factor in the transformation from an administrative understanding dominated by secrecy to an understanding dominated by transparency is the right to information recognised as a human right. In this study, it is aimed to evaluate the transformation of the right to information in the context of confidentiality policy and transparency in the administration. At the same time, it is also aimed to examine the theoretical framework of the right to information, its place in legal positive law and the limits of the right in the context of doctrine and judicial decisions. Keywords: Right to information, Privacy policy, Transparency, Right to good administration, Open government data.