Kızılırmak Nehri Su Kalitesi Belirlenmesi ve Ötrofikasyona Bağlı Risk Değerlendirmesi

Abstract

iKIZILIRMAK NEHR SU KAL TES BEL RLENMES VE ÖTROF KASYONABAĞLI R SK DEĞERLEND RMESÖZETÖzellikle su kuşlarının yaşama ortamı olarak uluslararası öneme sahip sulakalanlar kapsamına alınan Kızılırmak deltası, Türkiye'de önemli delta alanlarımızdanbiridir. Ramsar sözleşmesi, tanımı yapılan sulak alanların ve ekolojik olarak bu sulakalanlara bağımlı olan su kuşlarının listelenmesini ve korunmasını amaçlamaktadır.Sulak alanların ekolojik, biotik ve abiotik özellikleri kirlenme ve insan müdahalesisonucu değişim göstermektedir. Sudaki besinlerle göllerin zenginleşme miktarını ifadeeden trofik indeks, göl su kalitesinin bir indikatörüdür. Zaman içerisinde trofikdurumdaki değişimleri değerlendirmek için trofik indeks kullanılır. Trofik indeksdenyararlanılarak göller üç sınıfa ayrılır. Oligotrofik, Mezotrofik ve Ötrofik.Bu çalışmada Kızılırmak nehrinin su kalitesini belirlemek amacıyla bir yıllık(2005) izleme programı yapılmıştır. Belirlenen 10 noktadan alınan örneklerde pH,sıcaklık (0C), çözünmüş oksijen (mg/L), tuzluluk, (g/L), iletkenlik (mS/cm), klorofil-a(mg/m3), toplam fosfor, orto fosfat (mg/L), nitrat azotu (mg/L), nitrit azotu (mg/L),amonyak azotu (mg/L), kjeldahl azotu (mg/L), BO (mg/L), AKM (mg/L) ve toplamkoliform (EMS/100 mL) parametrelerinin analizleri yapılmış, yapılan analizlerindeğerlendirilmesi sonucunda Kızılırmak Nehri'nin su kalite sınıfları ve 1A baraj gölnumune noktasının trofik durum indeksi belirlenmiştir.Ayrıca yapılan çalışmada; su ortamında aşırı besin zenginleşmesiyle oluşanötrofikasyona bağlı risk değerlendirmesi ve risk yönetimi yapılmıştır. Toplam fosfor,klorofil-a ve toplam azot parametreleri için yapılan risk hesaplamalarında genellikle riskkesri RQ >1 çıkmıştır. Elde edilen bu sonuçlar, çalışma yaptığımız numune noktalarıiçin potansiyel ya da yüksek risk olduğunu göstermektedir.Anahtar Kelimeler: Kızılırmak Nehri, Su Kalitesi, Ötrofikasyon, Trofik Durum ndeksi,Risk Değerlendirme ve YönetimiiiDETERMINATION OF KIZILIRMAK RIVER WATER QUALITY AND RISKASSESSMENT DEPENDED UPON EUTROPHICATIONABSTRACTThe Kızılırmak Delta, extended wetlands and especially has internationalimportance as habitat of water birds, is one of the important delta areas in Turkey.Ramsar contract aim to list and preserve of the wetland described and the water birdsthat depend on this lands as ecologically. Ecological, biotic and abiotic characteristicsof the wetlands have been changed in the result of pollution and human effect. Thetrophic index, the degree of enrichment (eutrophication) of lake with nutrients, is anindicator of lake water quality. Trophic index is used to evaluate changes in trophicstate in times. The lakes are separated three classes as trophic index; oligotrophic,mesotrophic, eutrophic.The study were carried out to determinate trophic state of the KızılırmakRiver to monitoring in 2005. pH, temperature (oC), dissolved oxygen (mg/L), salinite(g/L), conductivity (mS/cm), Chlorophyll a (mg/m3), total phosphorus (mg/L), orthophosphate (mg/L), nitrate (mg/L), nitrite (mg/L), ammonia (mg/L), kjeldahl nitrojen(mg/L), BOD (mg/L), SS (mg/L) and total coliform (EMS/100 mL) parameters wereanalysed in samples taken from determinated ten sampling points. In analysisconclusion, water quality classes of Kızılırmak River and trophic state index of 1A damlake sampling point was determinated.In this study, it was done risk assessment and risk management connected witheutrophication. Generally risk quotient (RQ) is higher than one. It has point out that theKızılırmak River has potential or high risk.Key Words: Kızılırmak River, Water Quality, Eutrophication, Trophic State Index,Risk Assessment and Management