İlkokullarda Program Dışı Etkinliklere İlişkin Okul Yöneticisi, Öğretmen, Öğrenci ve Veli Görüşleri

Abstract

Program dışı etkinlikler, öğretim süreci içinde ya da dışında gerçekleştirilen öğrencilerin ilgi ve ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla düzenlenen spor, sanat ve akademik tabanlı etkinlikleri kapsar. Bu araştırma ilkokullarda program dışı etkinliklere ilişkin okul yöneticilerinin, öğretmenlerin, öğrencilerin ve velilerin görüşlerini tespit etmeye yönelik nitel bir araştırmadır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması deseni kullanılmıştır. Araştırma grubunun belirlenmesinde amaçlı örnekleme yöntemlerinden maksimum çeşitlilik ve ölçüt örneklem yöntemleri tercih edilmiştir. Araştırma 2023-2024 bahar yarıyılında Van ilinde tüm ilçelerde (Bahçesaray, Başkale, Çaldıran, Çatak, Edremit, Erciş, Gevaş, Gürpınar, İpekyolu, Muradiye, Özalp, Saray, Tuşba) bulunan ilkokullarda görev yapan okul yöneticileri, sınıf öğretmenleri, bu öğretmenlerin öğrencileri ve velileri ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma verileri araştırmacı tarafından geliştirilen her bir araştırma grubu için ayrı ayrı düzenlenen yarı yapılandırılmış görüşme formları kullanılarak toplanmıştır. Elde edilen veriler nitel veri analizi tekniklerinden içerik analizi yöntemiyle Atlas.ti 24 programı aracılığıyla kodlanmış ve kodlardan kategorilere ve temalara ulaşılmıştır. Araştırmaya katılan okul yöneticilerinin ve öğretmenlerin genel olarak okulların imkanları doğrultusunda program dışı etkinlik düzenledikleri görülmüştür. Uygulama açısından kontrol edilemeyen durumlar söz konusu olmadığı sürece etkinlik planlayabildikleri ve bu etkinliklerin öğrencilere disiplin, zaman yönetimi ve özgüven kazandırdığı sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca hem okul yöneticilerinin hem de öğretmenlerin görüşlerine göre program dışı etkinliklere katılan öğrencilerin ders başarılarında artış olduğu ve okul ortamında daha az davranış problemi yaşadıkları gözlemlenmiştir.Veliler, program dışı etkinliklerin çocuklarında okula aidiyet konusunda ve okula yönelik motivasyon konusunda yardımcı olduğunu, sosyal becerilerinin geliştiğini ve arkadaş ilişkilerinin güçlendiğini belirtmişlerdir. Öğrenciler ise program dışı etkinliklerin, kendilerini ifade etme ve liderlik becerilerini geliştirme konusunda fırsatlar sunduğunu, aynı zamanda öz güvenlerini artırdığını ifade etmişlerdir. Öğrenciler, bu etkinlikler sayesinde yeni ilgi alanları keşfettiklerini ve kendilerini daha iyi tanıdıklarını belirtmişlerdir. Sonuç olarak, araştırma bulguları, program dışı etkinliklerin eğitim sürecine önemli katkılar sağladığını ve öğrencilerin hem akademik hem de kişisel gelişimlerine olumlu etkileri olduğunu göstermektedir. Öğrencilerin liderlik becerilerini ve işbirliği yeteneklerini geliştirebilecekleri etkinliklerin vurgulanması önemlidir. Ayrıca, sanat ve kültürel faaliyetlere katılımın artırılmasıyla öğrencilerin yaratıcılık ve duygusal zeka düzeylerinin yükseldiği gözlemlenmiştir. Bu nedenle, okullarda program dışı etkinliklerin teşvik edilmesi ve desteklenmesi gerektiği önerilmektedir.

Extracurricular activities include sports, arts and academic-based activities organised to meet the interests and needs of students within or outside the teaching process. This research is a qualitative study to determine the views of school administrators, teachers, students and parents on extracurricular activities in primary schools. In the research, phenomenological design, one of the qualitative research methods, was used. In determining the research group, maximum diversity, easily accessible sampling and criterion sampling methods from purposeful sampling methods were preferred. The research was carried out with school administrators, classroom teachers, their students and parents working in primary schools in all districts of Van province (Bahçesaray, Başkale, Çaldıran, Çatak, Edremit, Erciş, Gevaş, Gürpınar, İpekyolu, Muradiye, Özalp, Saray, Tuşba) in the spring semester of 2023-2024. The research data were collected using semi-structured interview forms developed by the researcher and organised separately for each research group. The data obtained were coded by content analysis method, one of the qualitative data analysis techniques, through Atlas.ti 24 programme and categories and themes were reached from the codes. It was observed that school administrators and teachers participating in the research generally organised extracurricular activities in line with the facilities of the schools. It was concluded that they can plan activities as long as there are no uncontrollable situations in terms of implementation and that these activities provide students with discipline, time management and self-confidence. In addition, according to the opinions of both school administrators and teachers, it was observed that students who participated in extracurricular activities increased their course success and had fewer behavioural problems in the school environment. Parents stated that extracurricular activities helped their children to belong to school and motivation towards school, improved their social skills and strengthened their friendships. Students, on the other hand, stated that extracurricular activities provided them with opportunities to express themselves and develop their leadership skills, and also increased their self-confidence. Students stated that they discovered new interests and got to know themselves better through these activities. In conclusion, the findings of the study show that extracurricular activities make significant contributions to the educational process and have positive effects on both academic and personal development of students. It is important to emphasise activities in which students can develop their leadership and cooperation skills. In addition, it has been observed that increasing participation in arts and cultural activities increases students' creativity and emotional intelligence levels. Therefore, it is suggested that extra-curricular activities should be encouraged and supported in schools.