İslami Anlatım ve Uygulamalarda Kişileri Rahatsız Eden Hususlar

Abstract

Bu araştırmada, vaizlerin vaazlarında insanları üslûp ve muhteva yönünden rahatsız eden hususlar incelenmiştir. Araştırma, Samsun il merkezi, Bafra ve Çarşamba İlçelerinde, 1999 yılında, tesadüfi olarak seçilen 350 kişi üzerinde yapılmıştır. Ankete katılan kişilerin, 211'i, Yüksek Okul/ Üniversite mezunu, 61 'i normal Lise mezunu, 29'u İmam-Hatip Lisesi mezunu, 26' sı Ortaokul mezunu ve 23 'ü İlkokul mezunudur. Deneklerden, 77 kişi ilde, 262 kişi ilçede, 11 kişi de köyde oturmaktadır. Ankete katılanların kişilerin, % 2.6' sı 12-17, % 53'ü 18-25, % 14.9'u 26- 40, % 27.5'i 41-60, % 2'si 61 ve yukarı yaş grubu içerisinde yer almaktadır. Anket sonucunda toplanan bilgilerin analizinde varyans analizi ve ki-kare ( x2) testi yapılmıştır. Sonuçların önemlilik(anlamhlık) düzeyi ve dini tutum puan ortalamaları arasındaki farkın önem kontrolünde en çok 0.05 hata payı kabul edilmiştir. Araştırma bulgularına göre, camileri dini bilgilerin verildiği yerler olarak algılama, vaizleri kendilerine yakın hissetme, vaizlerin vaazlarından faydalanma, kullanılan üslûbu hakaret içerikli bulma, cemaati küçümseyici ifadelerin kullanılması, insanların yerine getiremedikleri ibadetlerden dolayı aşağılanması, alaycı ifadelerin kullanılması, cemaati camiden soğutucu ifadelere yer verilmesi, vaazlarda şahsiyet yapılması, argo ve müstehcen ifadelere yer verilmesi, ümit kinci ifadelerin kullanılması, akılla izah edilmesi mümkün olayların anlatılması, şiddet ve korku, cehennem temasının gereğinden fazla işlenmesi, Allah'ın cezalandırıcı varlık olarak anlatılması açısından, cemaatin eğitim durumu ve yaşlarına göre aralarında önemli farklılıklar görülürken, ikamet ettikleri yerler açısından farklılıklar bulunmamaktadır.