II. Ürün Olarak Yetiştirilen Soyada (Glycine Max (L.) Merr.) Organik Gübre Uygulamalarının Verim Unsurları ve Bazı Kalite Kriterleri Üzerine Etkisi

Abstract

Araştırma, 2015 yılında Amasya İli Taşova İlçesine bağlı Mülkbükü Köyünde, Türkiye'de ıslah edilmiş Arısoy ve Nova çeşitleri ile kontrol (gübresiz) parseli, büyükbaş hayvan gübresi, küçükbaş hayvan gübresi, tavuk gübresi ve leonardit olmak üzere 5 farklı gübreleme ile yürütülmüştür. Araştırma sonucunda; çeşitler arasında bitki boyu Arısoy çeşidinde 99.67 cm, Nova çeşidinde 99.86 cm, gübre uygulamalarında en yüksek bitki boyu tavuk gübresi uygulamasından (99.63 cm) alınmıştır. İlk Bakla Yüksekliği, Arısoy çeşidinde 13.63 cm, Nova çeşidinde 10.68 cm olarak ölçülmüştür. Gübre uygulamalarının ilk bakla yüksekliği, bakla sayısı ve dal sayısı üzerine önemli bir etkisi olmamıştır. Çeşit x Gübre uygulamalarında bakla sayısı 69.97 – 78.33 adet/bitki arasında, dal sayısı genel olarak 5.20 ile 5.77 adet/bitki arasında değişmiştir. Hektara tohum verimi Arısoy çeşidinde 4.456 kg/ha, nova çeşidinden (3.819 kg/ha) yüksek bulunmuştur. En yüksek verim 4.659 kg/ha ile Arısoy çeşidinin tavuk gübresi uygulamasından alınmıştır. Biyolojik verim Arısoy çeşidinde 112.1 g/bitki, Nova çeşidinde 97 g/bitki ölçülmüştür. Tohum verimi ve 1000 tane ağırlığında çeşitler arasında önemlilik bulunmuştur. Arısoy ve Nova çeşitlerinde sırasıyla tohum verimi 34.40 – 30.90 g/bitki, 100 tane ağırlığı 200.3 – 184.6 g bulunmuştur.Ham protein oranı % 45.39- 46.09, ham yağ oranı % 20.02 - 20.38, kuru madde oranı % 91.14 - 91.52 arasında belirlenmiştir. Araştırmadan elde edilen tek yıllık veriler incelendiğinde, denemenin yürütüldüğü iklim koşulları dikkate alınarak verim açısından Arısoy çeşidinin ve tavuk gübresi uygulamalarının diğer uygulamalara ve çeşide göre yüksek verim verdiği sonucuna varılmıştır. Verilerin daha stabil olabilmesi ve organik gübrelerden yararlanma etkinliğinin kesin olarak ortaya çıkarılabilmesi için bu ve benzeri araştırmaların uzun yıllar devam ettirilmesi gerekmektedir. Anahtar Kelimeler: Soya (Glycine max (L.) Merr.), organik madde, ahır gübresi, tavuk gübresi, koyun gübresi, tohum verimi, yağ ve protein verimiThe study was carried out with Arısoy and Nova varieties which were controlled in Turkey with 5 different fertilizations as control parcels(unfertilized),cattle manure,sheep manure,chicken manure,and leonardit in Mülkbükü village in Taşova township in Amasya in 2015.As a result of the study, 99,67 cm plant height was found for Arısoy veriety, 99.86 cm was found for Nova variety among varieties and the highest height (99,63cm)was found for the chicken manure application at fertilization applications.The first pod height was measured as 13,63 cm for Arısoy variety,and as 10,68 cm for Nova variety.There were not any significant effect of fertilization apllications on the first pod height,the number of the pod,and the number of the branches.The pod number was ranged from 69.97 to 78.33 pods/plant for the variety x fertilizer applications,the number of branches generally ranged from 5.20 to 5.77 pods/plant.Seed yield for Arısoy variety as 4.456 kg/ha was found higher than Nova variety(3.819 kg/ha) per hector .The highest yield as 4.659 kg/ha was taken from the chicken manure application of Arısoy variety .Biological yield was measured as 112.1 g/plant for Arısoy variety,as 97g/plant for Nova variety.It was found that there were a significance among varieties for seed yield and 1000 seed weight.Seed yield for Arısoy and Nova varieties were found as 34.40 – 30.90 g/plant and 100 seed number were found 200.3-184.6 g respectively. The crude protein ratio was found as 45.39-46.09, the crude oil ratio was found as 20.02-20.38% and the dry matter ratio was found as 91.14-91.52%. %.When the annual data obtained from the research were examined, it was concluded that the Arısoy variety and the chicken fertilization applications yielded higher yields than the other applications and variety in terms of yield, regarding the climate conditions in which the experiment was conducted. This study and similar studies should be continued for many years in order to be able to make the data more stable and to be able to reveal the effectiveness of utilizing organic fertilizers definitively. Key words: Soybean ( Glycine max (L.) Merr .),organic matter, barn stover, poultry stew, sheep stew, fertility, fat and protein yield.