Aydınlanmanın Yapısal Dönüşümü

Abstract

Kötülüğün sınırlarının her yönüyle zorlandığı XX. yüzyıl Batı dünyası, yalnızca bilimsel, siyasi ya da toplumsal değil, aynı zamanda entelektüel ve felsefi alanlarda da tahribatın yaşandığı yıpratıcı bir döneme denk gelir. Yaşanan bu tahribatların Aydınlanma ideallerinin ve yüceltilmiş akıl kavramının bir sonucu olduğu fikri, dönemin temel söylemlerinden birini oluşturmaktadır. Bu çalışmadaki amacımız; öncelikle Kant'ın pratik felsefesi bağlamında ve ''Aydınlanma Nedir?' Sorusuna Yanıt' adlı makalesi üzerinden Aydınlanma düşüncesinin genel hatlarını belirlemek, daha sonra Adorno ve Horkheimer'ın, Frankfurt Okulunun manifestosu niteliğindeki Aydınlanmanın Diyalektiği metni üzerinden Aydınlanma dönemine yöneltilen başlıca eleştirileri ele almak, özellikle XX. yüzyıl düşünürlerinin Aydınlanma felsefesi ve akıl kavramı üzerinden geliştirdikleri eleştirilerinin dayanaklarını belirleyebilmek; böylelikle toplumsal olaylar ile desteklenen Aydınlanma eleştirilerinin, yine toplumsal yapı çerçevesinde yeniden değerlendirebilmesi imkânını sunabilmektir.

Western world of XX.th century where the limits of evil are pushed in all directions, is a period where deep destructions take place not only in science, politics, and society, but also in philosophy. The idea that these destructions are the results of Enlightenment principles and exalted reason is one of the fundamental thesis of the period. The aims of this study are first to determine the general outline of Kant's enlightenment idea on the bases of his practical philosophy and 'What is the Enlightenment?' article, and to examine the main critics to Enlightenment period raised in Dialectics of Enlightenment which is the manifest of Adorno and Horkheimer's Critical Theory and Frankfurt School, to present the defense for critics that are raised by XX.th century thinkers on the bases of Enlightenment philosophy and reason concept; and so to be able to present the possibility of a social re-evaluation of enlightenment critics that are supported , also, by social events.