Türkçe Öğretmeni Adaylarının Ana Dili Eğitimi İle Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimine İlişkin Öz Yeterlik Algılarının İncelenmesi

Abstract

Dil öğretim sürecinin en önemli faktörlerinden biri öğretmenlerdir. Öğretim sürecinin başarıya ulaşması için öğretmenlerin iyi yetişmiş olması gerekir. Öğretmenler; dil öğretim yöntemleri, dil beceri alanları, materyal kullanımı, ölçme ve değerlendirme uygulamaları gibi konularda yetkin ve öz güvenli olmalıdırlar. Buradan yola çıkarak Türkçe dersleri için donanımlı Türkçe öğretmenlerine ihtiyaç vardır. Bununla beraber ana dili ve yabancı dil olmak üzere iki farklı Türkçe öğretim süreci mevcuttur. Bu iki alan ortak noktaları bulunsa da bazı gerekliliklerle birbirlerinden ayrılır. Her iki alanın kendine özgü koşulları bulunur. Türkçe öğretmenleri meslekleri için gerekli yeterlikleri üniversitelerin Türkçe Eğitimi Bölümlerinde edinirler. Söz konusu bölümlerde yabancı dil olarak Türkçe öğretimi ile ilgili bir alan eğitimi dersi ve bir seçmeli ders bulunmaktadır. Araştırmada bu durumun öğretmen adaylarının öz yeterlik algılarını etkileyeceği varsayımından yola çıkılmıştır. Bu çalışmada Türkçe öğretmeni adaylarının ana dili ve yabancı dil olarak Türkçe öğretimine ilişkin öz yeterlik algılarının incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın örneklemini 2022 – 2023 eğitim- öğretim yılında, Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Türkçe Eğitimi Bölümünde öğrenim gören 3. ve 4. sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Öğrencilerin yabancı dil olarak Türkçe öğretimi kapsamında ders almış olmaları gözetilmiş ve araştırmaya 95 öğretmen adayı dâhil edilmiştir. Araştırma, nicel araştırma yöntemlerinden biri olan betimleyici tarama modeli kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Katılımcılara ölçek formu uygulanmış ve toplanan veriler analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda Türkçe öğretmeni adaylarının ana dili ve yabancı dil öğretimi alanlarının her ikisinde de öz yeterlik algılarının yüksek düzeyde olduğu görülmüştür. Ana dili olarak Türkçe öğretimi lehine anlamlı bir farklılık saptanmıştır. Bununla beraber 3. ve 4. sınıf öğrencilerinin öz yeterlik algıları arasında anlamlı bir farklılık bulunmadığı belirlenmiştir. Ağırlıklı olarak ana dili öğretimi üzerine eğitim alan Türkçe öğretmeni adaylarının, aldıkları eğitimi yabancı dil olarak Türkçe öğretimi alanına da transfer edebildikleri sonucuna ulaşılmıştır. Ulaşılan sonuçlar doğrultusunda çeşitli önerilerde bulunulmuştur

One of the most important factors in the language teaching process is the teachers. In order for the teaching process to be successful, teachers must be well-trained. Teachers must be competent and self-confident in matters such as language teaching methods, language skill areas, material use, measurement and evaluation practices. From this point of view, there is a need for well-equipped Turkish teachers for Turkish lessons. However, there are two different Turkish teaching processes: native tongue and foreign language. Although these two fields have common points, they are separated by some requirements. Both branches It has its own conditions. Turkish teachers acquire the necessary competences for their profession in Turkish Education Departments of universities. A field education course on teaching Turkish as a foreign language in these departments and there is one elective course. The research was based on the assumption that this situation would affect the self-efficacy perceptions of teacher candidates. In this study, it was aimed to examine the self-efficacy perceptions of prospective Turkish teachers about teaching Turkish as native language and teaching Turkish as a foreign language. The sample of the research consists of 3rd and 4th grade students studying at the Department of Turkish Education at Ondokuz Mayıs University, Faculty of Education, in the 2022 - 2023 academic year. It was taken into account that the students had taken courses within the scope of teaching Turkish as a foreign language and 95 teacher candidates were included in the research. The research was conducted using the descriptive survey model, which is one of the quantitative research methods. A scale form was applied to the participants and the collected data was analyzed. As a result of the research, it was seen that the self-efficacy perceptions of Turkish teacher candidates were at a high level in both the fields of native language and foreign language teaching. A significant difference was found in favor of teaching Turkish as a native language. However, it was determined that there was no significant difference between the self-efficacy perceptions of 3rd and 4th grade students. It has been concluded that Turkish teacher candidates, who mainly receive training on teaching the native language, are able to transfer the education they receive to the field of teaching Turkish as a foreign language. Various suggestions were made in line with the results obtained.