Performans Olarak Duygulanım ve Duyguların Taklidi: Babis Makridis’in Zavallı Filmi Üzerine Bir İnceleme

Abstract

Gabriel Tarde’a göre insan doğduğu andan itibaren çevresindekileri taklit ederek kendi davranışlarını oluşturur. Tarde, 1903 yılında yeni bir edisyonuyla tekrar yayımlanan ‘Taklidin Yasaları’ adlı kitabında; ‘Toplumsal olarak her şey icat ya da taklittir, ikisinin birbiri ile olan ilişkisi ise dağ ve nehir arasındaki ilişki gibidir’ (Tarde, 1890 [1993]: 3) diyerek taklit ve icadın öneminden bahseder. Hatta yine aynı eserde ‘bir buluşun icat sayılabilmesi için onun taklit edilebilir olması zorunluluktur’ diyerek taklidin toplumsal önemine bir kez daha değinir. Dolayısıyla toplumsal bir varlık olan insan kimliğini oluştururken çevresinden, etrafındaki insanlardan, edebiyat ve sanattan da beslenerek kendini var eder. Bu durum sinemanın icadıyla birlikte film karakterlerinin de özelliklerini fark etmek, onlara benzemeye çalışmak üzerinden yoğunlukla devam eder. Bu taklit süreci davranışların ve dolayısıyla onlarla birlikte açığa çıkan duyguların oluşmasında da etkili olur, insan, içinde bulunduğu kültürden, tarihsel süreçlerden de etkilendiği için farklılıklar ve aynılıklar içerisinde kendi bireyselliğini oluşturma çabası içindedir. Makale, son yıllarda ‘Yunan Tuhaf Dalgası’ olarak da adlandırılan akım içerisinde bulunan, Babis Makridis’in 2018 yılında yönettiği Oiktos (Zavallı, Babis Makridis, 2018) filminden hareketle duyguların performansı ve taklit edilmesi bağlamında tartışmalar yapacak, Brauch Spinoza’nın duygulanım kavramları üzerinden filmi inceleyecek ve Ulus Bakerin duygular sosyolojisi önerisinin imkanını sorgulayacaktır. İnsanın duyguları nasıl oluşur, duygusal davranışlar nelere göre şekillenir soruları filmin adsız ana kahramanı üzerinden sorulacak ve bu sorulara yanıt aranacaktır.