Antalya ve Samsun'da Yaşayan Yörüklerin Geçiş Dönemleri Âdet ve Uygulamaları

Abstract

Bir ulusun dili, dini, yaşayışı, gelenek ve görenekleri o ulusun kültürünü oluşturur. Geçiş dönemleri dediğimiz doğum, düğün ve ölüm de kültürün var olmasında, aktarılmasında ve yaşatılmasında çok önemli bir role sahiptir. Bu çalışmada Antalya ili Kaş ilçesi Gömbe kasabasında yaşayan Yörükler ile Samsun ili Ondokuzmayıs ilçesi Yörükler Mahallesinde yaşayan Yörüklerin geçiş dönemleri âdet ve uygulamaları tespit edilmiş ve karşılaştırılmıştır. Bu karşılaştırmada her iki yörede bulunan geçiş dönemleri âdet ve uygulamaları incelenip benzer ve farklı gelenekler tespit edilmiştir. Yörükler Anadolu'da daha çok güney ve batı bölgelerde yaşamaktadırlar. Kurtuluş Savaşı'ndan sonra Yörüklerden bir kısmı Samsun'a gelmiş ve bunlardan bazıları da Ondokuzmayıs'a yerleşmişlerdir. Bu çalışmada Ondokuzmayıs ve Gömbe Yörüklerinin âdet ve geleneklerinin geçmişteki ve günümüzdeki durumunu tespit etmek amaçlanmıştır. Bu geleneklerden bazılarının tamamen yok olduğu, bazılarının kısmen devam ettiği görülmüştür. Yörükler göçebe yaşarlar. Bu açıdan göç ettikleri yerlere kendi kültürlerini taşırlar. Genel olarak bakıldığında Türkiye'nin güneyinde ve kuzeyinde yaşayan Yörüklerde benzer birçok özellik görülmektedir. Ancak küreselleşen dünyada kültürü korumak, kültüre sahip çıkmak zor olduğundan Yörükler yerleştikleri bölgelere göre bazı âdet, gelenek ve uygulamalarını yitirmiştir. Bununla birlikte birçok geçiş dönemi âdet ve uygulamalarının da ayakta kalmayı başardığı görülmüştür. Ayrıca Yörüklerin özellikle doğum ve düğün geleneklerinin zengin olduğu görülmüştür. Anahtar Sözcükler: Türk Halk Edebiyatı, Antalya, Samsun, Yörük, ÂdetA nation's language, religion, life, tradition and customs constitute the culture of that nation. Birth, wedding and death that we call as transitional periods have a crucial role in the existence, transmission and survival of culture. In this study, a comparison was made between the Turkish Nomads' traditions and practices living in town of Gömbe (Kas, Antalya) and neighborhood of Nomads in Ondokuzmayıs, Samsun. In this comparison, the traditions and practices of the transition periods in both regions were examined and similar and different traditions were determined. The nomads live mostly in the southern and western regions of Anatolia. After the War of Independence, some of Nomads came to Samsun and some out of them settled in Ondokuzmayıs. In this study, it is aimed to determine the past and present situation of the traditions and practices of the Ondokuzmayıs and Gömbe Nomads. It has been seen that some of these traditions have completely disappeared, some have partially continued. The nomads live nomadic life. In this respect, they carry their own culture to places where they migrate. Generally, there are many similar features in the nomads living in the south and north of Turkey. However, since it is difficult to preserve the culture in the globalizing world, the Nomads have lost some customs, traditions and practices according to the regions where they are located. However, many traditions and practices of transitional periods were found to be survived. It has also been observed that especially birth and wedding traditions of Nomads are very rich. Key Words: Turk Folk Literature, Antalya, Samsun, Nomad, Tradition