Lokal Jeoid Belirleme Yöntemleri: Samsun İli Örneği

Abstract

Uydu teknolojilerinin gelişmesiyle birlikte önemi bir kat daha artan ve jeodezi, jeofizik gibi çalışma konusu yerküre olan disiplinlerde jeoid belirleme çalışmaları bilim adamlarının ilgi odağı haline gelmiştir. Jeoid ağırlık kuvveti potansiyelinin sabit olduğu noktaların oluşturduğu ortalama deniz yüzeyine yakın olan yüzeye denir. Jeoid kompleks bir yüzeydir ve matematiksel olarak kolayca tanımlanamaz. Jeodezide ölçmeler fiziksel yeryüzü üzerinde yapılır, öte yandan hesaplar ise boyutları belirlenmiş bir referans elipsoidi üzerinde yapılır. Jeoid ile referans elipsoidi birbiri ile çakışmazlar ve her iki yüzeyin merkezi yerin ağırlık merkezi ile çakıştırıldığında iki yüzey arasında fark oluşur ve bu farka jeoid yüksekliği ya da jeoid ondülasyonu adı verilir.Jeoid belirleme denince, konumu bilinen bir noktadaki jeoid yüksekliğinin belirlenmesini sağlayabilen modelleme anlaşılır. Gelişen uydu teknolojileri prezisyonlu jeoid belirlemeyi jeodezinin önemli problemlerinden birisi haline getirmiştir. GPS teknolojisinin gelişmesi ile birlikte yatay ve düşey konum duyarlılığı fazla olan noktaların belirlenmesinde hızlı gelişmeler sağlanmıştır. GPS ile belirlenen elipsoidal yüksekliklerden pratikte kullanılan ortometrik yüksekliklere geçişte GPS ölçüleriyle daha duyarlı sonuçlar elde etme çalışmaları artmıştır. Bu çalışmada lokal jeoid modellerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Böylece daha sonra yapılabilecek çalışmalarda GPS ölçüleri sonrasında nivelman gibi ilave çalışmalara gerek kalmadan ortometrik yüksekliklere geçişin duyarlı bir şekilde sağlanması ve ayrıca belirlenen jeoid modellerin karşılaştırması yapılarak en uygun modelin hangisi olabileceğinin irdelenmesi hedeflenmiştir.Anahtar Kelimeler: Jeoid; Lokal Jeoid Belirleme; GPS/ Nivelman; Elipsoidal Yükseklik; Ortometrik Yükseklik.

SUMMARYWith the developments of satellite technologies, increasingly more important and geodesy, geophysics disciplines such as working with the earth, the studies of geoid determination has become a focus of scientists. The surface that is close to average sea level and is consisting of the points where the force of gravity potential is constant is called the geoid. Geoid is a complex surface and it can?t be defined easily mathematical. On the physical world geodetic is, on the other hand, calculates the dimensions of the ellipsoid set on a reference is made. Also, in geodesy, measurement are made on physical earth, on the other hand, calculations are done on dimension of a predetermined reference ellipsoid. The Geoid and the reference ellipsoid don?t coincide each other and on both sides of the surface center are superposed with the center of gravity that occurs the difference between the two surfaces and this difference is called the geoid height or geoid undulation.Geoid determination means, that determination of the height of the geoid modeling can provide a known point location to comprehend. Precision geoid determination developing satellite technology has become one of the important problems of geodesy. The positioning precision in horizontal and vertical directions has improved as a result of developing GPS technology. The studies to obtain orthometric heights from only GPS measurements have increased. In this study, it is aimed to determine the geometric local geoids. Thus the orthometric heights from GPS measurements, without any need to leveling measurements later, be provided and also, it has been aimed to scrutinize the most appropriate model by comporasion of the determined geoid models.Key Words: Geoid; Local Geoid Determination; GPS/Leveling; Ellipsoidal Height; Orthometric Height.