Kahramanmaraş Depremlerini Yaşamış Yetişkin Bireylerde Travma Sonrası Büyümenin Yordayıcısı Olarak Travma Sonrası Stres Belirtileri, Bilişsel ve Davranışsal Duygu Düzenleme Becerilerinin İncelenmesi

Abstract

Bu araştırma, Kahramanmaraş depremlerine maruz kalmış yetişkin bireylerde travma sonrası büyüme sürecinde, travmaya bağlı stres semptomlarının yanı sıra bilişsel ve davranışsal duygu düzenleme becerilerinin ilişkisini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Bu araştırma, korelasyonel desen kullanılarak gerçekleştirilen nicel bir çalışmadır. Araştırmanın çalışma grubunu, Kahramanmaraş merkezli gerçekleşen depremden etkilenen 10 farklı ilden çevrim içi katılım sağlayan, yaşları 18 ile 80 arasında değişen 605 kişi oluşturmaktadır. Araştırmada yer alan katılımcılar, uygun örnekleme yöntemi ile belirlenmiştir. Çalışmanın verileri demografik bilgi formu, Travma Sonrası Büyüme Envanteri, Travma Sonrası Stres Bozukluğu Kısa Ölçeği ve Bilişsel ile Davranışsal Duygu Düzenleme Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Tüm istatistiksel veriler IBM SPSS 26 yazılımı üzerinden analiz edilmiştir. Verilerin analizinde bağımsız örneklemler için t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Tukey HSD testi, Pearson korelasyon analizi ve Hiyerarşik regresyon analizi uygulanmıştır. Araştırma sonucunda bireylerin korku düzeyleri ve yakınlarının enkaz altında kalma durumu ile travma sonrası büyüme düzeyi arasında pozitif bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Deprem sonrası çok az korku yaşayan bireylerin travma sonrası büyüme toplam puan ortalamalarının oldukça korku yaşayan, şiddetli korku yaşayan ve çok şiddetli korku yaşayan bireylerden anlamlı bir şekilde daha düşük olduğu bulunmuştur. Kahramanmaraş depremlerinde yakınları enkaz altında kalan bireylerin travma sonrası büyüme düzeylerinin, yakınları enkaz altında kalmayan bireylerden anlamlı bir şekilde daha yüksek olduğu elde edilmiştir. Gerçekleştirilen hiyerarşik regresyon analizi sonucunda travma sonrası stres bozukluğu belirtileri, bilişsel duygu düzenleme becerilerinden pozitif tekrar odaklanma ile pozitif yeniden gözden geçirme ve davranışsal duygu düzenleme becerilerinden dikkatini dağıtma, sorunun üstüne gitme, sosyal destek arama ile görmezden gelme travma sonrası büyüme üzerinde olumlu ve anlamlı bir etkendir. Elde edilen sonuçlar, mevcut literatür doğrultusunda değerlendirilmiş ve yorumlanmıştır.This research aims to evaluate the relationship between trauma-related stress symptoms as well as cognitive and behavioral emotion regulation skills in the post-traumatic growth process in adults exposed to the Kahramanmaraş earthquakes. This research is a quantitative study conducted using a correlational design. The study group consists of 605 individuals aged between 18 and 80 who participated online from 10 different provinces affected by the earthquake centered in Kahramanmaraş. Participants in the study were determined using the convenience sampling method. Data for the study were collected using the demographic information form, Posttraumatic Growth Inventory, Posttraumatic Stress Disorder Brief Scale, and Cognitive and Behavioral Emotion Regulation Scale. All statistical data were analyzed using IBM SPSS 26 software. In the analysis of the data, t-test for independent samples, one-way analysis of variance (ANOVA), Tukey HSD test, Pearson correlation analysis and hierarchical regression analysis were applied. As a result of the research, it was determined that there was a positive relationship between the fear levels of individuals and the status of their relatives being trapped under the rubble and the level of post-traumatic growth. It was found that the total post-traumatic growth mean scores of individuals who experienced very little fear after the earthquake were significantly lower than those who experienced considerable fear, severe fear, and very severe fear. It was found that the post-traumatic growth levels of individuals whose relatives were trapped under the rubble in the Kahramanmaraş earthquakes were significantly higher than those of individuals whose relatives were not trapped under the rubble. As a result of the hierarchical regression analysis, the symptoms of post-traumatic stress disorder, positive refocusing and positive reexamination from cognitive emotion regulation strategies, and distraction, addressing the problem, seeking social support and ignoring from behavioral emotion regulation strategies are positive and significant factors on post-traumatic growth. The results obtained were evaluated and interpreted in line with the existing literature.