Bazı Yemeklik Tane Baklagillerin Gelişme Dönemlerine Göre Farklı Bitki Kısımlarında Ham Protein İçeriklerinin Belirlenmesi

Abstract

Bu çalışma; Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Tarla Bitkileri Bölümü Araştırma- Deneme arazisinde yürütülmüştür. Araştırmada bitki materyali olarak Zülbiye (fasulye), Gökçe (nohut), Sultan 1 (mercimek), Lara (bakla), Rondo (bezelye) çeşitleri kullanılarak, gelişme dönemlerine göre ( vejetatif dönem, %50 çiçeklenme dönemi, tam çiçeklenme, tane doldurma dönemi, hasat olum dönemi) yaprak, gövde, çiçek ve tanelerinde ham protein oranındaki değişimin belirlenmesi amaçlanmıştır. Gelişme dönemlerine göre farklı bitki organlarının ham protein oranı, geniş değişim aralığına sahip olduğu saptanmıştır. Yapraklarda ham protein oranı değişim aralığı sırasıyla; fasulye de % 26.1 – 12.4 arasında, bezelyede % 24.7 – 8.8 arasında, baklada % 29.1 – 13.3 arasında, nohutta % 19.8 – 8.4 ve mercimekte % 22.5 – 16.3 arasında olduğu belirlenmiştir. Gövdenin ham protein oranına ilişkin değerler; fasulyede % 13.5 – 8.3, bezelyede % 11.1 – 3.3 arsında, baklada % 13.0 – 6.8 arasında, nohutta % 13.4 – 4.1 mercimekte % 12.9 – 8.9 olarak saptanmıştır. Çiçeklerde ham protein değişimi fasulyede % 29.5 – 33.5, bezelyede % 38.9 – 40.8, baklada % 30.1 – 29.3, nohutta % 10.3 – 9.6 ve mercimekte % 25.4 – 27.7 arasında bulunmuştur. Tanelerde ise ham protein oran değişimi sırasıyla; fasulyede %20.9 – 18.3, bezelyede % 23.7 – 22.9, baklada % 25.8 – 21.9, nohutta % 18.9 – 13.6 ve mercimekte % 29.9 – 28.0 olarak belirlenmiştir. Çalışma da elde edilen verilere bakıldığı zaman, genel olarak çalışılan tüm baklagil türlerinin yaprak, gövde ve tanelerindeki ham protein oranı gelişme dönemi ilerledikçe azalmıştır. Yaprakların gelişme dönemlerine göre değişim aralığının geniş olduğu belirlenmiştir.This study was conducted at research area department of Field Crops, Faculty of Agriculture, Ondokuz Mayis University Samsun to evaluate crude protein contents in different organs of pulses during various growth stages. Pulse crops like beans (cv. Zülbiye), chickpea (cv. Gökçe), lentil (Sultan 1), broad beans (cv. Lara) and peas (cv. Rondo) were used as plant material to observe crude protien contents at vegetative stage, 50% flowering stage, full bloom /flowering stage, green stage and at harvesting stage in leaves, stem, flower and in grains. According to the different growth period of plant development different plant organs accumulate different concentration of crude protein. Crude protein concentration in leaves were found between 12.4-26.1 %, in peas 8.8-24.7 %, in broad beans 13.3-29.1 %, in chickpea 8.4-19.8 % and in lentil 16.3-22.5 %. The concentration of crude protein in stem were found 8.3-13.5 % in beans, 3.3-11.1 % in peas, 6.8-13.0 % in broad beans, 4.1-13.4 % in chickpea and 8.9-12.9 % in lentil. In flowers of beans it was ranges 29.5-33.5 %, in peas 38.9-40.8 %, in broad beans 29.3-30.1 %, in chickpea 9.6-10.3 %, in lentil 25.4-27.7 %. Crude protein contents in grains of different legumes ranges between 18.3-20.9 %, 22.9-23.7 %, 21.9-25.8 %, 13.6-18.9 % and 28.0-29.9 % in beans, peas, broad beans, chickpea and in lentil, respectively. In conclusion higher concentration of crude protein were found in flowers in peas (40.8 %), in beans (33.5 %), in broad beans (29.3 %) but in chickpea and lentil it was found in leaves and grains 19.8, 29.9 %, respectively.