Süveyş Buhranı Sürecinde Türk Dış Politikası

Abstract

Çalışmanın temel amacı, Soğuk Savaş'ın dünya siyasetindeki dengeleri yeniden belirlediği koşullarda, Ortadoğu coğrafyasındaki güçler dağılımını büyük ölçüde etkileyen Süveyş Buhranı sürecinde Türkiye'nin izlediği politikayı, bu politikanın Türk dış politikası üzerinde meydana getirdiği bölgesel ve küresel yansımaları ortaya çıkarmaktır. Çalışmamızın giriş bölümünde, Süveyş bölgesinde bir kanal açmak için Antik dönemden itibaren yapılan çalışmalara kısaca değinildikten sonra Süveyş Kanal Kumpanyası'nın kurulması, Süveyş Kanalı'nın açılışı ve Süveyş Kanalı'nın hukuki statüsünün belirlenmesi ele alınmıştır. Çalışmamızın birinci bölümünde, II. Dünya Savaşı sonrası oluşan Soğuk Savaş koşullarında Türkiye'nin Sovyet yayılmacılığı başta olmak üzere dış politikasını etkileyen temel faktörler ve Sovyet tehdidine karşı Batı Bloğu'na angajmanı doğrultusunda ortaya çıkan ittifak bağlantıları göz önüne serilmeye çalışılmıştır. İkinci bölümde, Süveyş Kanalı'nın millileştirilmesi ve millileştirme sonrası Türkiye'nin izlediği harici siyasetin temel çıkış noktaları ve sonuçları açıklanmaya çalışılmıştır. Çalışmamızın son bölümünde ise Süveyş Kanalı'na düzenlenen İngiliz-Fransız harekâtı ve bu süreçte Türkiye'nin izlediği tutum ve tavır analiz edilirken bunun bölgesel ve küresel ölçekte Türk politikasına kısa ve orta vadede etkileri değerlendirilmeye çalışılmıştır.

The main aim of this study is to examine Turkish foreign policy during the Suez Crisis Which considerably affected the balance of powers in the Middle East in the conditions of the Cold War redetermined balances of the world politics. This study will also explain some regional and global effects on Turkish foreign policy of the afore-mentioned policies which were followed by Turkey during the Suez Crisis. In the introduction part, after having mentioned about the efforts to build a canal around Suez since ancient ages; establishment of the Suez Canal Company, opening of the Suez Canal and determination of legal status of the Suez Canal are discussed. In the first part of the study, the main factors that affect Turkey's foreign policy, initially Soviet expansionism during the Cold War conditions after the Second World War and alliance ties which emerged to engage into the Western Alliance avoiding of Soviet threats are displayed. In the second part of the study, nationalization of the Suez Canal and, starting points and consequences of Turkey's policies followed afer the nationalization are explained. In the last part of the study, the Anglo-French operation launched onto Suez Canal and attitude and behaviours followed by Turkey and its reflections on Turkish foreign policy on regional and global scales in the short and medium terms are assessed.