Kök-Ur Nematodlarının Domates ve Hıyar Bitkisindeki Zararı ve Populasyon Yoğunluğu Arasındaki İlişkileri

Abstract

Bu çalışmada, Samsun yöresinde yaygın olarak üretilen nematoda dayanıklı domates çeşidi ?Sümela? ve hassas çeşit ?Falcon?; nematoda toleranslı hıyar çeşidi ?Gordion? ve hassas ?Mir? çeşidinin 3 farklı kök-ur nematodunun (M. javanica, M. incognita ve M. arenaria), 5 farklı populasyon yoğunluğundan (0, 20, 40, 80, 240 yumurta/100 cc toprak) ne derece etkilendiği ve farklı nematod türlerinin ve populasyon yoğunluklarının verim kaybı üzerine olan etkileri araştırılmıştır. Böylece farklı kök-ur nematodu türlerinin farklı inokulum yoğunluğu ile dayanıklı/toleranslı ve hassas bitki çeşitlerindeki zarar oranı ve bitki gelişimi ilişkilendirilmiştir.Kısa dönemde (bir ay), dayanıklı domates çeşidinde M. arenaria ve M. incognita'nın üremesinin gerçekleşmediği ve uzun dönemde (üç ay) ise yine dayanıklı domates çeşidinde M. incognita'nın 20 yumurta/100 cc toprak ve M. arenaria'nın 80 yumurta/100 cc toprak inokulum miktarlarına sahip bitkilerinde üremenin meydana gelmediği belirlenmiştir. Kısa ve uzun dönemde; hassas olan domates çeşidinde populasyon yoğunluğunun artması ile orantılı olarak, M. javanica'nın üreme ile ilgili kriterlerinin de arttığı tespit edilmiştir. Artan inokulum miktarına bağlı olarak bitki gelişim kriterlerinde azalmanın meydana geldiği saptanmıştır.Kısa dönemde toleranslı hıyar çeşidinde; 240 yumurta/100 cc toprak inokulum miktarına sahip bitkilerde M. incognita'nın üreme ile ilgili kriterlerinin en düşük değerlere sahip olduğu görülürken, aynı inokulum seviyesinde M. javanica ve M. arenaria'nın en yüksek değerlere sahip olduğu belirlenmiştir. Hassas hıyar çeşidinde ise kısa dönemde; M. arenaria'nın 20 ve 240 yumurta/100 cc toprak inokulum miktarında, uzun dönemde ise M. javanica'nın 40 ve 240 yumurta/100 cc toprak inokulum miktarına sahip bitkilerinde üreme kriterlerinin en yüksek seviyeye ulaştığı saptanmıştır. Artan inokulum miktarına bağlı olarak bitki gelişim kriterlerinde azalmanın meydana geldiği belirlenmiştir.Anahtar Kelimeler: Meloidogyne spp., populasyon yoğunluğu, zarar oranı, domates, hıyar.This study was conducted to investigate to what extent nematode resistant tomato cv. Sumela and susceptible cv. Falcon, and nematode tolerant cucumber cv. Gordion and susceptible cv. Mir, which are commonly grown cultivars in Samsun province, were affected by 3 different root knot nematode species (M. javanica, M. incognita, M. arenaria) and five different population densities (0, 20, 40, 80, 240 juvenile/100 cc soil) and determine the effect of nematode species and population density on yield loss. Thus, correlations were made between root knot nematodes species with different inoculum levels and their damage ratios on tolerant/resistant and susceptible cultivars, and plant development.The reproduction of M. arenaria and M. incognita did not occur in resistant tomato cultivar in the short term of the study (one month), and also at inoculums levels which were 20 juvenile/100 cc soil of M. incognita and 80 juvenile/100 cc soil of M. arenaria in the long term of the study (three months). The criteria for reproduction of M. javanica reached maximum value depending on increase on its population intensity in the roots of susceptible tomato cultivar in the short and long terms, however, the criteria for plant development decreased with increasing inoculums levels.In tolerant cucumber variety, the values relating to reproduction criteria in the early term of the study were the lowest for M. incognita at 240 juvenile/100 cc soil inoculum level whereas they were the highest for M. javanica and M. arenaria. It was found that the values for reproduction criteria of M. arenaria at 20 and 240 juvenile/100 cc soil inoculum level in the early term and those of M. javanica at 40 and 240 juvenile/100 cc soil inoculum level in the long term reached the highest level. The criteria for plant development decreased with increasing inoculums levels.Key words: Meloidogyne spp, population density, damage ratio, tomato, cucumber,