Bazı Siklamen Türlerinde Farklı Doku Kültürü Ortamlarının Gynogenesis Üzerine Etkileri

Abstract

Türkiye, Myrsinaceae familyasına giren Cyclamen cinsi bakımından büyük bir potansiyele sahiptir. Ülkemizde, altısı endemik 10 siklamen türü doğal olarak yetişmektedir. Siklamen çeşitlerinin geliştirilmesinde klasik ıslah yöntemleri yanında günümüzde biyoteknolojik yöntemler de kullanılmaktadır. Ancak, siklamende görülen kendileme depresyonu, farklı ploidi seviyeleri, kendine uyuşmazlık ve abortif embriyo oluşumu nedeniyle klasik yöntemlerle siklamen ıslahı oldukça zordur. Bu nedenle in vitro haploidizasyon, siklamen ıslahında yaygın olarak kullanılmaktadır. Bu çalışmada in vitro haploidizasyon ve in vitro çoğaltımın ilk aşaması olarak bitki doku kültürü ortamlarının ve hormonların etkisi araştırılmıştır. Çalışmada bitkisel materyal olarak, Cyclamen persicum ve Cyclamen pseudibericum'un ovül eksplantları, ortam olarak ise 2,4-dichlorophenoxyaceticacid (2,4-D) ve 6-(γ ,γ –dimethylallylamino) purine' (2iP)'in farklı konsantrasyonlarını içeren ½MS ve B5 ortamları kullanılmıştır. Çalışma sonucunda, Cyclamen persicum türünde en iyi kallus oluşum oranı; 1,5 mg.L-1 (2,4-D ve 0,5 mg.L-1 2iP içeren B5 ortamından (%70 oranında) elde edilmiştir. Cyclamen pseudibericum türü için ise kallus oluşum oranı %48 olmuş ve 1 mg.L-1 2,4-D ve 0,3 mg.L-1 2iP içeren B5 ortamından elde edilmiştir. Cyclamen persicum türünde en yüksek embriyo uyartımı 1,5 mg.L-1 2,4-D ve 0,8 mg.L-1 2iP içeren ½MS ortamında gelişen kalluslardan elde edilmiştir (%55). Ancak Cyclamen pseudibericum türünde besi ortamlarının hiç birinden embriyo uyartımı sağlanamamıştır. Sonuç olarak, kallus uyartımında B5 ortamı, ½MS ortamından daha iyi sonuç vermesine rağmen embriyo uyartımı için yüksek oksin ve düşük sitokinin konsatrasyonuna sahip ½MS ortamı daha iyi bulunmuş ve 2,0 mg.L-1 2,4-D ve 0,5 mg.L-1 2iP içeren ½MS ortamından 42 adet bitkicik elde edilmiştir.

Turkey has a great potential in view of Cyclamen genus that belong to Myrsinaceae family. Ten cyclamen species are naturally grown in our country and six of them are endemic to the country. Besides using classical breeding methods to develop new cyclamen cultivars, biotechnological methods have been used currently. However, classical crossing methods in cyclamen breeding are difficult due to selfing depression different ploidy levels, self-incompatibility and abortive embryo formation. Therefore, in vitro haploidisation commonly used in cyclamen breeding. In this study, we investigated effects of different tissue culture media and plant hormones as a first of in vitro haploidisation and propagation. We used ovule explants from Cyclamen persicum and Cyclamen pseudibericum on ½MS and B5 culture mediums supplemented with different concentration of 2,4-dichlorophenoxyaceticacid (2,4-D) and 6-(γ ,γ –dimethylallylamino) purine (2iP). According to results best callus formation rate was 70% obtained from B5 medium supplemented with 1.5 mg.L-1 2,4-D and 0,5 mg.L-1 2iP in Cyclamen persicum. It was 48% on B5 medium supplemented with 1 mg.L-1 2,4-D and 0.3 mg.L-1 2iP in Cyclamen pseudibericum. In Cyclamen persicum, highest embryo induction rate was 55% obtained from callus regenerated on ½MS medium supplemented with 1.5 mg.L-1 2,4-D and 0.8 mg.L-1 2iP. However, embryo induction was not obtained on any medium for Cyclamen pseudibericum. Overall, ½MS culture medium supplemented with high auxin and low cytokinin concentration is better for embryo induction although B5 medium was better than ½MS medium for callus formation and 42 plantlets obtained only from callus regenerated on ½MS medium supplemented with 2.0 mg.L-1 2.4-D and 0,5 mg.L-1 2iP.