Ana Dilinde Kelime Öğrenme Stratejileri Ölçeği

Abstract

Bu çalışmada, ana dili eğitimi sürecinde bulunan öğrencilerin ders sırasında ve ders dışında söz varlıklarını genişletmek için kullandıkları kelime öğrenme stratejilerini belirlemeye yardımcı olmak üzere bir ölçme aracı geliştirmek amaçlanmıştır. Bu amaçla belirlenen yol haritası doğrultusunda sırasıyla alan yazın taraması yapılmış, elde edilen bilgilerden hareketle kelime öğrenme stratejileri tanımlanmış ve maddeler halinde yazılmış, bu maddeler daha sonra uzman görüşüne sunularak uygulama öncesi taslak bir ölçek oluşturulmuş, nihayetinde ortaya çıkan ölçek formu ile çalışma grubuna ulaşılarak kelime öğrenme stratejileri ölçeğinin geçerlik ve güvenirlik analizleri gerçekleştirilmiştir. Bu çerçevede ölçekteki maddelerin görünüş ve kapsam geçerliğini belirlemek üzere dil eğitimi alanında uzmanlığı bulunan 6 akademisyenden uzman görüşü alınmış, ölçeğin geçerlik ve güvenirlik analizleri içinse ortaokul düzeyindeki toplam 525 öğrenciden bir çalışma grubu oluşturulmuştur. Analizler için kullanılan veriler 2021-2022 ve 2022-2023 eğitim-öğretim yıllarında devlet ortaokullarında okuyan 11-14 yaş grubundaki öğrencilerden elde edilmiştir. Beşli likert türünde tasarlanan ölçek ile toplanan veriler üzerinde gerçekleştirilen açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri sonucunda toplam 36 madde ve 3 faktörden oluşan bir yapı ortaya çıkmış; bu faktörlerin toplam varyansın %59,6’sını açıkladığı hesaplanmış, ölçeğin Cronbach alfa güvenirlik değerinin ise .96 olduğu belirlenmiştir. Ortaya çıkan faktörler öğrenme odaklı stratejiler, pekiştirme odaklı stratejiler, kesinleştirme odaklı stratejiler şeklinde isimlendirilmiştir. Açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizlerinin sonuçları, kelime öğrenme stratejileri ölçeğinin geçerli ve güvenilir olduğuna işaret etmektedir. Bu ölçek yardımıyla özellikle 11-14 yaş grubunda bulunan çocukların kelime öğrenirken kullandıkları stratejiler ile bu stratejileri kullanım sıklıklarını belirlemek mümkün olacaktır. Ölçek aracılığıyla elde edilecek bilgiler sayesinde ortaokul düzeyindeki çocukların söz varlıklarını zenginleştirme yolları hakkında bilgi sahibi olunabilecek, sözcük öğrenimi konusundaki yeterlikleri ve eksiklikleri tespit edilebilecek ve bu doğrultuda kelime hazinesinin geliştirilmesi çerçevesinde öğrencilere kazandırılması gereken farkındalık, bilgi ve becerilerle ilgili planlamalar şekillendirilebilecektir. Bu ölçeğin maddelerini oluşturan ana dilinde kelime öğrenme stratejilerinin, kelime hazinelerini zenginleştirmek isteyen öğrencilerin kendi öğrenimlerini düzenlemek üzere yapabileceklerine ilişkin yol gösterici nitelik taşıdığı da söylenebilir.